حکمت انگاری احکام فقهی در پرتو فرمالیسم و توجیهپذیری حقوقی - پورملائی, مرتضی; فغانی, رامین (پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست)
دانستن دلیل و حکمت وجود هنجارها در هر نظام حقوقی، سیاسی، مذهبی، یک عامل بسیار مهم در ایجاد پایبندی به هنجارها از سوی اعضاء جامعه محسوب میگردد. تفاوت هنجارهای حقوقی و هنجارهای اخلاقی در مفهوم ضمانت اجرا میباشد. چنانچه یکی از تابعان حقوق، هنجارهای وضع شده برای نظم جامعه را نپذیرد، با ضمانت اجرای پیشبینی شده مواجه خواهد شد. اما باید توجه داشت که تمرکز بر ضمانت اجرا برای ایجاد پایبندی به هنجارها از سوی قانونگذار تا آستانه خاصی از سوی جامعه قابل پذیرش میباشد و همه هنجارها این ظرفیت را ندارند که برای آن‌ها ضمانت اجرای سخت و بازدارنده درنظر گرفته شود. در نتیجه لازم است که بر عناصر و متغیرهای دیگری که باعث ایجاد پایبندی به هنجارها میشود، تمرکز کرد. یکی از مؤثرترین عوامل در این زمینه، تبیین دلایل و حکمت وضع هنجارها میباشد. یافتههای پژوهش حاضر که با روش توصیفی، تحلیلی و ابزار کتابخانهای گردآوری شده است نشان میدهد که، حکمت انگاری در احکام فقهی از سوی فقها و اصولیین از دیرباز مدنظر قرار داشته است؛ اما در فضای احکام عبادی، تأکید بیش از حد بر وضعیت «تعبدی بودن» باعث میگردد که میزان پایبندی به احکام مزبور کاهش یابد.