پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 6 2024 09 22 The possibility of protecting the rights of the creators of open source software from the perspective of intellectual property rights and guaranteeing its civil enforcement in Iranian law امکان حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای متن باز از منظر حقوق مالکیت فکری و ضمانت اجرای مدنی آن در حقوق ایران 79 92 10.61838/csjlp.6.2.5 FA نرگس ساکی گروه حقوق، حقوق خصوصی، پردیس علوم و تحقیقات خوزستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران مهران لطفی فروشانی استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز. ایران. سعید عباسی نیا استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، علوم قرآن و حدیث، واحد آبادان، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران Journal Article 2024 07 12 <p>Open source software is one of the important topics of the development of new technologies, which needs to be discussed from a legal point of view. The purpose of this article is to examine the question of whether it is possible to protect the rights of the creators of open source software from the perspective of intellectual property rights. And what is the guarantee of its civil implementation in Iranian law? This article is descriptive and analytical and has addressed some of the mentioned questions using the library method. The findings showed that the open source system is a system that was created in parallel with the intellectual property rights system to support and develop the software industry according to scientific and economic needs. This system has different principles from the principles of intellectual property, the basis of which is the freedom of access to basic knowledge and the source code of the software. In this way, preventing others from accessing the source code of the software, which is allowed in the intellectual property system and is considered as a trade secret. It is completely against the principles of this approach. Also, material rights such as the right of reproduction, distribution and other commercial exploitations, unlike the intellectual property system, are not assigned to the creator and only restrictions can be applied on how to fulfill them under open source licenses, but the possibility of depriving others of these rights is generally prohibited.. Open source software is a type of software that, when it is released, the source code is available to users and allows them to copy, modify, and reproduce the software and its source code. Of course, this does not mean that these softwares are free, but users can receive an amount for the distribution, provision of services and works derived from such softwares, as a result, it can be said that despite the fact that most open source softwares are free, the focus This approach is based on free access to the source code and its free transfer, not the free price of the software. Open source softwares have owners and their use must be done according to the regulations of open source licenses. Failure to comply with it is a guarantee of civil enforcement and subject to compensation in Iranian law according to the Law on Protection of Computer Software Creators 1379 and its Executive Regulations.</p> <p>نرم افزارهای متن باز از موضوعات مهمی پیشرفت تکنولوژی‌های نوین است که از منظر حقوقی نیازمند بحث و بررسی است. هدف مقاله حاضر بررسی این سؤال است که امکان حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای متن باز از منظر حقوق مالکیت فکری وجودا دارد؟ و ضمانت اجرای مدنی آن در حقوق ایران چیست؟ این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها نشان داد نظام متن باز نظامی است که به موازات نظام حقوق مالکیت فکری برای حمایت و توسعه صنعت نرم افزار بر حسب ضروریات علمی اقتصادی ایجاد شد. این نظام اصول متفاوتی از اصول مالکیت فکری دارد که مبنای آن آزادی دسترسی به دانش اولیه و کد مبداء نرم افزار است.. بدین ترتیب منع دیگران از دسترسی به کد مبدأ نرم افزار که در نظام مالکیت فکری مجاز شمرده شده و جز اسرار تجارتی محسوب می‌شود، کاملاً خلاف مبانی این رویکرد است. همچنین حقوق مادی مانند حق تکثیر، توزیع و دیگر بهره برداری­های تجارتی برخلاف نظام مالکیت فکری، به شخص پدیدآورنده اختصاص ندارد و تنها می‌توان محدودیت‌هایی در چگونگی ایفاء آن‌ها تحت مجوز‌های متن باز اعمال کرد اما امکان محروم کردن دیگران از این حقوق به طور کلی ممنوع است. نرم افزار متن باز، نوعی از نرم افزار است که در هنگام عرضه، کد مبدأ در دسترس کاربران قرار گرفته و آن‌ها را در کپی برداری، اصلاح، تکثیر مجدد نرم افزار و کد مبدأ آن آزاد می‌گذارد. البته این به معنای رایگان بودن این نرم افزارها نیست، بلکه می‌توان در قبال توزیع، ارائه خدمات و آثار مشتق شده از این گونه نرم افزارها از کاربران مبلغی رادریافت نمود، در نتیجه می‌توان گفت علی رغم اینکه اکثر نرم افزارهای متن باز رایگان هستند اما تمرکز این رویکرد بر دسترسی آزاد به کد مبدأ و انتقال رایگان آن می‌باشد نه قیمت رایگان نرم افزار. نرم افزارهای متن باز دارای مالک هستند و استفاده از آن‌ها باید به موجب مقررات مجوز‌های متن باز انجام گیرد. عدم رعایت آن، در حقوق ایران به موجب قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه‌ای 1379 و آیین نامه اجرایی آندارای ضمانت اجرای مدنی و مشمول جبران خسارت است.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/102/72