پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 1404 07 12 Barriers and Challenges to the Applicability of Good Governance in the Customs System of Iran موانع و چالش‌های فراروی قابلیت اعمال حکمرانی خوب در نظام گمرکی ایران 292 307 10.61838/csjlp.328 FA محبت بایزیدنژاد دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران ارکان شریفی استادیار، گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران هانه فرکیش استادیار، گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران Journal Article 1403 07 19 The applicability of good governance is one of the main components in enhancing the customs system. In this regard, engagement with both internal and external stakeholders in customs is considered one of the key elements related to good governance, which can significantly influence the performance of the customs administration. Furthermore, ensuring transparency in laws and regulations resolves a considerable portion of good governance issues within customs, representing one of the primary challenges in the governance framework of the customs system. In addition, if the customs sector can incorporate accountability and respect for civil rights into its service delivery processes, it is expected that the implementation of good governance in Iran's customs system will effectively overcome managerial and legal barriers and strengthen the feasibility of applying good governance. With this approach, the primary objective of this study is to assess the impact of implementing good governance components in the customs system using a mixed-method approach, both qualitative and quantitative. In the qualitative part of the research, to identify the criteria, the Delphi technique (multi-stage expert interviews) was employed, and regression analysis was used to examine the influence of these criteria. Data collection tools included semi-structured interviews and a researcher-made questionnaire. The statistical population of this research consisted of experts in the qualitative phase and 260 personnel and specialists from management and executive departments in the customs administration in the quantitative phase, selected through simple random sampling. The research findings indicated that engagement with internal stakeholders had a statistically significant and positive effect of up to 33%, and engagement with external stakeholders had a significant positive effect of up to 45% on the implementation of good governance in the customs system. Additionally, compliance with legal and regulatory transparency demonstrated a significant and positive impact of up to 20% on the implementation of good governance. Accountability and respect for civil rights showed an impact coefficient of 0.45 on the application of good governance in Iran's customs system. Based on these findings, it can be concluded that the most effective factor influencing the implementation of good governance is the respect for citizens' rights. Accordingly, planning around this factor, compared to other variables, appears to yield greater impact on the realization of good governance in Iran’s customs system. قابلیت اعمال حکمرانی خوب یکی از مولفه‌های اصلی ارتقای نظام گمرکی است و در این زمینه تعامل با ذی‌نفعان داخلی و خارجی در گمرک به‌عنوان یکی از گزاره‌های مرتبط با حکمرانی خوب میباشد که می‌تواند وضعیت گمرک را تحت‌تأثیر قرار دهد. همچنین با رعایت شفافیت در قوانین و مقررات بخش زیادی از مشکلات حکمرانی خوب در گمرک حل می‌شود که این گویه بخشی از چالش‌های مطرح شده در نظام حکمرانی خوب در گمرک است. علاوه بر این چنانچه بخش گمرک بتواند پاسخگویی و احترام به حقوق شهروندی را وارد چرخه ارائه خدمات گمرکی خود نماید، می‌توان انتظار داشت که اعمال حکمرانی خوب در نظام گمرکی ایران بتواند به‌خوبی موانع مدیریتی و حقوقی را بر طرف کرده و قابلیت اعمال حکمرانی خوب را تقویت نماید. با این رویکرد هدف اصلی این تحقیق تعیین اثرگذاری اعمال مولفه‌های حکمرانی خوب در نظام گمرکی با استفاده از روش آمیخته؛ کیفی - کمی است. در بخش کیفی پژوهش و در راستای تعیین معیارها از تکنیک دلفی (مصاحبه چند مرحله‌ای با خبرگان) و برای بررسی اثرگذاری معیارها از رویکرد رگرسیون استفاده شده است. ابزار گردآوری دادهها شامل مصاحبه و پرسش‌نامه محقق ساخته است. جامعه آماری این پژوهش در مرحله کیفی شامل خبرگان و در بخش کمی 260 نفر از کارکنان و متخصصین در بخش‌های مدیریت و اجرایی در گمرکات است که براساس روش نمونه‌گیری ساده تصادفی انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که تعامل با ذی‌نفعان داخلی تا 33 درصد و تعامل با ذی‌نفعان خارجی تا 45 درصد تأثیر مثبت و معنی‌دار بر روی اعمال حکمرانی خوب در نظام گمرکی را نشان داد. همچنین رعایت شفافیت قوانین و مقررات می‌تواند تا 20 درصد اثر مثبت و معنی‌داری بر روی اعمال حکمرانی خوب در نظام گمرکی ایجاد نماید. پاسخگویی و احترام به حقوق شهروندان نیز ضریب اثرگذاری برابر با 0.45 بر روی اعمال حکمرانی خوب در نظام گمرکی ایران را نشان داد. براین‌اساس می‌توان گفت که قابلیت اثرگذاری بهتر بر روی اعمال حکمرانی خوب مبتنی بر احترام به حقوق شهروندان است و به نظر می‌رسد برنامه‌ریزی بر روی این گزینه نسبت به سایر گزینه می‌تواند اثرگذاری بیشتری را برای اعمال بر حکمرانی خوب در نظام گمرکی ایران ایجاد نماید.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/328/294