پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 زمستان 1404 1404 10 01 A Comparative Perspective on the Precautionary Principle in Iranian Environmental Law and the Law of the European Union نگاه تطبیقی به اصل احتیاطی در حقوق محیط زیست ایران و حقوق اتحادیه اروپا 1 17 10.61838/csjlp.418 FA ایمان ژیانپور دانشجوی دکتری گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. علیرضا آرش پور دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران زینب پورخاقان شاهرضایی استادیار گروه حقوق بین الملل ، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 1403 11 10 <p>The precautionary principle is one of the key foundations in environmental risk management, addressing the evaluation of potential impacts of activities and processes on the environment. This principle, which first appeared in international instruments such as the Rio Declaration, has gradually evolved into a central concept in environmental policies and laws at both national and international levels. The objective of this principle is to limit harm to the environment and align preventive measures with new scientific and technological developments. Since the late 1980s, this concept has been incorporated into international agreements and domestic legislations. For example, Article 191 of the Treaty on the Functioning of the European Union explicitly refers to this principle. Moreover, it has been applied in the domestic laws and policies of countries such as France and Belgium, as well as in the European Union’s strategic directives for biodiversity protection. The precautionary principle emphasizes that preventive measures against risks must be implemented even when the causal link between the risk and potential damage is not definitively established. However, the application of this principle is sometimes confused with other legal concepts; therefore, its precise definition and clarification are essential for its correct implementation. This article conducts a comparative and analytical examination of the European Union’s approach to the precautionary principle and analyzes the Iranian legal system in this context. The aim of this comparison is to assess the current status of the precautionary principle in Iran’s laws and judicial practices in relation to an advanced legal system. Such analysis contributes to identifying Iran’s current developmental stage in this area and provides recommendations for establishing an effective legal framework.</p> <p>اصل احتیاطی یکی از اصول کلیدی در مدیریت ریسک محیط‌زیستی است که به ارزیابی تاثیرات احتمالی فعالیت‌ها و فرآیندها بر محیط‌زیست می‌پردازد. این اصل که نخستین بار در اسناد بین‌المللی نظیر اعلامیه ریو مطرح شد، به تدریج توسعه یافته و به یک مفهوم محوری در سیاست‌ها و قوانین محیط‌زیستی در سطح ملی و بین‌المللی تبدیل شده است. هدف از این اصل، محدودسازی صدمات به محیط‌زیست و تطبیق با علوم و فناوری‌های نوین است. از اواخر دهه ۱۹۸۰، این مفهوم در توافق‌نامه‌های بین­المللی و قوانین داخلی گنجانده شد. به‌عنوان نمونه، ماده ۱۹۱ معاهده عملکرد اتحادیه اروپا به این اصل اشاره دارد. همچنین، این اصل در قوانین و سیاست‌های داخلی کشورهایی نظیر فرانسه و بلژیک و در دستورالعمل‌های استراتژیک اتحادیه اروپا برای حفاظت از تنوع زیستی به‌کار گرفته شده است. اصل احتیاطی تاکید دارد که پیشگیری از خطرات باید حتی در شرایطی که رابطه علی میان خطر و زیان قطعی نیست، اجرا شود. با این حال، کارکرد این اصل گاه با مفاهیم حقوقی دیگر اشتباه گرفته می‌شود؛ بنابراین، تبیین دقیق آن برای کاربرد صحیح ضروری است. این مقاله به بررسی مقایسه­ای و تطبیقی اتحادیه اروپا در زمینه اصل احتیاط و تحلیل نظام حقوقی ایران می‌پردازد. هدف از این مقایسه، ارزیابی جایگاه فعلی اصل احتیاط در قوانین و رویه قضایی ایران نسبت به یک نظام حقوقی پیشرفته است. این تحلیل به شناسایی مراحل فعلی ایران در این زمینه و ارائه راهکارهایی برای ایجاد یک چارچوب حقوقی مؤثر کمک می‌کند.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/418/385