پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 7 زمستان 1404 1404 10 10 The Governing Principles of Joint Utilization of Transboundary Rivers in Light of International Law اصول حاکم بر بهره‌‌‌‌برداری مشترک از رودخانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فرامرزی در پرتو حقوق بین‌‌الملل 1 19 10.61838/csjlp.459 FA سیدمحمدعلی شمسی پور دانشجوی دکتری، گروه حقوق بین‌الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فاطمه فتح پور استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، واحد تهران جنوب. دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران حسین فرحی استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، واحد تهران جنوب. دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1403/12/11 <p>This study examines the legal principles and regulations governing the utilization of transboundary rivers using a descriptive-analytical method. The primary objective of the research is to identify the legal challenges and opportunities in the joint use of transboundary water resources. One of the key issues addressed in this context is the principle of "equitable and reasonable utilization," which is widely applied in international treaties, particularly concerning transboundary rivers. This principle obligates states to respect each other's rights in the exploitation of shared water resources and to refrain from actions that harm the interests of other states. Furthermore, the principle of preventing environmental harm was emphasized as another fundamental principle for the sustainable utilization of rivers. The research findings indicate that the inequitable exploitation of transboundary water resources not only leads to environmental and humanitarian crises but also negatively impacts international relations and regional security. The absence of legal commitments to international conventions on shared water resources contributes to regional instability and exacerbates political tensions. The study clearly highlights the importance of respecting human rights and fostering regional cooperation to protect water resources and prevent crises.</p> <p>در این تحقیق، اصول و قواعد حقوقی بهره‌برداری از رودخانه‌های فرامرزی با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی مورد بررسی قرار گرفت. هدف اصلی پژوهش، شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های حقوقی در استفاده مشترک از منابع آبی فرامرزی بود. یکی از مسائل کلیدی که در این زمینه مطرح شد، اصل «استفاده منصفانه و معقول» است که در معاهدات بین‌المللی به‌ویژه در مورد رودخانه‌های فرامرزی کاربرد دارد. این اصل، کشورها را ملزم می‌کند که حقوق یکدیگر را در بهره‌برداری از منابع آبی مشترک رعایت کنند و از اقداماتی که به منافع دیگر کشورها آسیب می‌زند، پرهیز نمایند. همچنین، اصل پیشگیری از آسیب‌های محیطی به‌عنوان یکی دیگر از اصول مهم در بهره‌برداری پایدار از رودخانه‌ها مورد توجه قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که بهره‌برداری ناعادلانه از منابع آبی فرامرزی علاوه بر بحران‌های زیست‌محیطی و انسانی، تأثیرات منفی بر روابط بین‌المللی و امنیت منطقه‌ای دارد. نبود تعهدات قانونی به کنوانسیون‌های بین‌المللی در خصوص منابع آبی مشترک، به تضعیف ثبات منطقه‌ای و افزایش تنش‌های سیاسی منجر می‌شود. اهمیت احترام به حقوق بشر و همکاری‌های منطقه‌ای برای حفاظت از منابع آبی و جلوگیری از بحران‌ها به‌وضوح در یافته‌های پژوهش نمایان شد.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/459/317