پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 تابستان 1405 1405 04 01 Restitution in Kind in Civil Liability in Iranian and Iraqi Law استرداد عینی در مسئولیت مدنی در حقوق ایران و عراق 1 18 10.61838/ FA زینب سلطان حسین الحمید دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران مجتبی نیکدوستی استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران سماح حسین علی استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه بابل، بابل، عراق محمد جواد عبداللهی اسـتادیار، گـروه حقـوق، واحـد خمینـی شـهر، دانشـگاه آزاد اسـلامی، اصـفهان، ایـران. حسن پاک طینت استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاداسلامی ، اصفهان، ایران Journal Article 1403 12 21 Among the necessary elements for contractual liability and civil liability is the existence of damage or harm; the compensation of such damage or harm within each type of liability must satisfy specific conditions. Once the existence of damage is established and the other requirements are met, liability arises. The principal purpose of fault-based or contractual civil liability is the protection of the interests of the injured party through compensation. In this sense, the harm suffered by the injured party should be remedied so that they are restored to the position they would have occupied had the contract not existed or the injurious act not occurred. To achieve this aim, the Iranian and Iraqi legal systems have adopted various approaches. Compensation is a critical concept, especially in cases where the objectives and motivations of the contracting parties change during the performance of the contract or when one party fails to fulfill its obligations for various reasons. The concept of compensation in both Iranian and Iraqi law has direct or indirect Sharia-based foundations and is inspired by the verses of the Qur’an. This concept has been further developed by the interpretations of other Islamic scholars and jurists. Civil liability differs from other legal concepts, including criminal liability. At times, civil liability precedes criminal liability, and at other times it does not. As a result, compensation for harm can occasionally be accompanied by punishment, while at other times it is separate from it. Despite the fact that civil liability and contractual liability share many aspects in straightforward matters and there is no fundamental difference necessitating their strict separation, there remain certain distinctions between these two types of liability. These differences become significant when compared to the new European legal frameworks and are subject to debate within this study. از عوامل لازم برای مسئولیت عقدی و مسئولیت مدنی، وجود خسارت یا ضرر است و باید جبران این خسارت یا ضرر در قالب هر یک از انواع مسئولیت، شروط مشخصی داشته باشد. پس از اثبات وجود ضرر، در کنار دیگر شروط، مسئولیت تحقق می‌یابد. هدف مهم مسئولیت مدنی تقصیری یا تعاقدی، حمایت منافع طرف زیان دیده از طریق جبران است. به گونه ای که جبران زیان‌هایی که به طرف زیان دیده رسیده، جبران می‌شود و وی در همان شرایطی قرار می‌گیرد که در صورت نبودن قرارداد یا عدم وقوع فعل زیان رساننده در آن قرار می‌گرفت. برای تحقق این هدف، در دو قانون ایرانی و عراقی به شیوه‌های مختلفی تکیه شده است. جبران خسارت، مفهومی مهم در مواردی است که اهداف و انگیزه‌های طرفین قرارداد در طول اجرای قرارداد تغییر می‌کند، چه یکی از آن‌ها به دلایل مختلف محقق نشود. مفهوم جبران خسارت در حقوق ایران و عراق، چه به طور مستقیم و چه غیرمستقیم، مبنای شرعی دارد و از آیات قرآن کریم الهام گرفته شده است. این مفهوم با تفاسیر سایر علما و فقها توسعه یافته است. مسئولیت مدنی با دیگر مفاهیم از جمله با مسئولیت جنایی متفاوت است و گاه از مسئولیت جنایی سبقت گرفته و گاه از آن سبقت نمی‌گیرد، در نتیجه جبران ضرر گاهی می‌تواند همراه با کیفر باشد و گاه بدون آن. و با اینکه مسئولیت مدنی و مسئولیت عقدی در جوانب بسیاری در مسائل ساده مشترک هستند و تفاوت اساسی بین آن‌ها وجود ندارد که به تعددشان بینجامد، اما اختلافهایی بین این دو نوع مسئولیت وجود دارد که در این بررسی در مقایسه با قانون جدید اروپا مورد مناقشه قرار می‌گیرد.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/603/338