پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 تابستان 1405 1405 04 01 Examining the Impact of Imami (Ja‘fari) Jurisprudential Teachings on the Political and Economic Participation of the People in Islamic Society بررسی تاثیر آموزه‌های فقه امامیه در مشارکت سیاسی و اقتصادی مردم جامعه اسلامی 1 15 FA زینب موسوی سادات استادیار، گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران بتول گرگین استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران فاطمه عزیززاده استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404 05 02 <p>This study was conducted with the aim of examining the impact of the teachings of Imami (Ja‘fari) jurisprudence on the political and economic participation of the people in Islamic society. The research adopted an analytical–historical–conceptual approach and, drawing on a systematic review of sources, thematic analysis, and comparative examination, sought to elucidate the normative, institutional, and functional dimensions of this influence. The findings indicate that Imami jurisprudence, through the language of obligation (taklīf) and religious legitimacy, articulates a model of participation that goes beyond episodic involvement in political or economic arenas and is instead defined as a continuous and multidimensional duty. Institutions such as endowments (awqāf), religious seminaries (ḥawzah ‘ilmiyyah), and markets operating under religious supervision, in addition to providing sustainable economic resources, have created a foundation for preserving and enhancing social capital and political cohesion. Historical–functional analysis shows that this model has demonstrated a high degree of resilience in the face of external pressures and internal crises and is aligned with contemporary concepts such as the “resistance economy.” The findings also reveal that the close linkage between religious legitimacy and institutional functionality has transformed political and economic participation within this tradition into a durable practice that is largely independent of governments. Nevertheless, the lack of empirical data on the current functioning of this model and the need to employ modern theoretical frameworks to explain it represent gaps that should be addressed in future research. This study concludes that the Imami model, by combining religious authenticity with institutional dynamism, possesses significant capacity for the reconsideration and localization of participatory models in contemporary Islamic societies.</p> <p>این پژوهش با هدف بررسی تأثیر آموزه‌های فقه امامیه بر مشارکت سیاسی و اقتصادی مردم در جامعه اسلامی انجام شد. رویکرد پژوهش، تحلیلی–تاریخی–مفهومی بوده و با اتکا به مرور نظام‌مند منابع، تحلیل مضمون و مقایسه تطبیقی، تلاش شد ابعاد هنجاری، نهادی و کارکردی این تأثیر آشکار گردد. نتایج نشان داد که فقه امامیه از رهگذر زبان تکلیف و مشروعیت شرعی، مدلی از مشارکت را ترسیم می‌کند که فراتر از حضور مقطعی در عرصه‌های سیاسی یا اقتصادی، به‌عنوان وظیفه‌ای مستمر و چندوجهی تعریف می‌شود. نهادهایی چون اوقاف، حوزه‌های علمیه و بازارهای تحت نظارت شرعی، علاوه بر تأمین منابع اقتصادی پایدار، بستری برای حفظ و ارتقای سرمایه اجتماعی و انسجام سیاسی فراهم کرده‌اند. تحلیل تاریخی–کارکردی گویای آن است که این الگو در برابر فشارهای خارجی و بحران‌های داخلی از تاب‌آوری بالایی برخوردار بوده و با مفاهیم معاصری چون «اقتصاد مقاومتی» هم‌راستایی دارد. یافته‌ها همچنین نشان داد که پیوند وثیق میان مشروعیت دینی و کارکرد نهادی، مشارکت سیاسی و اقتصادی را در این سنت به کنشی پایدار و مستقل از دولت‌ها تبدیل کرده است. با وجود این، کمبود داده‌های تجربی در حوزه کارکرد کنونی این الگو و ضرورت بهره‌گیری از چارچوب‌های نظری نوین برای تبیین آن، از جمله خلأهایی است که باید در تحقیقات آینده مورد توجه قرار گیرد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که الگوی امامیه، با ترکیب اصالت دینی و پویایی نهادی، ظرفیت بالایی برای بازاندیشی و بومی‌سازی مدل‌های مشارکتی در جوامع اسلامی معاصر دارد.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/650/499