پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 تابستان 1405 1405 04 01 The Consequences of ISIS’s Collapse for the Reconfiguration of the Regional Order and the Strengthening of the Axis of Resistance پیامدهای سقوط داعش بر بازآرایی نظم منطقه‌ای و تقویت محور مقاومت 1 18 10.61838/ FA حسین علی پور گروه روابط بین الملل، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران سهراب صلاحی استادیار،گروه حقوق، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران Journal Article 1404/07/02 The collapse of the self-proclaimed caliphate structure of the terrorist group ISIS in Iraq and Syria constitutes one of the most fundamental and consequential developments in Middle Eastern geopolitics in recent decades. This transformation not only signifies the termination of a major security threat at both regional and global levels, but also marks the beginning of a new reconfiguration of the regional order, creating the conditions for the emergence of novel dynamics in interactions among diverse actors. The necessity of conducting the present research arises from the fact that the disintegration of ISIS represents not merely a military defeat for takfiri extremist movements, but rather a profound transformation with multilayered political, security, and strategic consequences that has significantly altered the regional balance of power and generated new opportunities for certain regional actors, particularly the Axis of Resistance. Accordingly, the principal objective of this study is to examine and analyze the multidimensional impacts of ISIS’s collapse on the reconstruction of the region’s geopolitical order and to elucidate the manner in which the position of the Axis of Resistance has been enhanced within the emerging power equations of the Middle East. This research employs a descriptive–analytical method and is grounded in the theoretical framework of neorealism to investigate these consequences. The findings indicate that the destruction of the ISIS caliphate not only weakened the role and cohesion of the Western–Arab coalition in the region, but also strengthened the geopolitical position of the Islamic Republic of Iran, expanded the influence of Shiite resistance groups, and disrupted the previous balance of power in favor of the Axis of Resistance. These transformations, particularly in operational and security domains, have been reflected in phenomena such as increased divergence within traditional alliances, revisions of regional states’ security strategies, and the redefinition of geopolitical priorities and red lines by major powers. Collectively, these developments have ushered the Middle East into a new phase of strategic transformation in which competition for influence and impact is more closely tied than ever to indigenous, ideological, and resistance-oriented components. سقوط ساختار خلافت خودخوانده گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه، یکی از تحولات بنیادین و تأثیرگذار در ژئوپلیتیک خاورمیانه در دهه‌های اخیر به شمار می‌آید؛ تحولی که نه‌تنها به معنای پایآن‌یک تهدید بزرگ امنیتی در سطح منطقه‌ای و جهانی است، بلکه موجب آغاز بازآرایی جدیدی در نظم منطقه‌ای شده و زمینه‌ساز شکل‌گیری پویایی‌های نوین در تعاملات میان بازیگران مختلف گردیده است. ضرورت انجام این پژوهش ازآنجا ناشی می‌شود که فروپاشی داعش صرفاً یک شکست نظامی برای جریان‌های افراط‌گرای تکفیری نیست، بلکه تحولی عمیق با پیامدهایی چندلایه در حوزه‌های سیاسی، امنیتی و راهبردی به شمار می‌رود که موازنه قوا در منطقه را به نحو چشم‌گیری دگرگون ساخته و به ایجاد فرصت‌های تازه‌ای برای برخی از بازیگران منطقه‌ای، به‌ویژه محور مقاومت، منجر شده است. در همین راستا، هدف اصلی این تحقیق، بررسی و تحلیل تأثیرات چندبعدی سقوط داعش بر بازسازی نظم ژئوپلیتیکی منطقه و تبیین چگونگی ارتقاء جایگاه محور مقاومت در معادلات قدرت نوظهور در خاورمیانه است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و با اتکا بر چارچوب نظری نوواقع‌گرایی، بررسی این پیامدها پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نابودی خلافت داعش نه‌تنها به تضعیف نقش و انسجام ائتلاف غربی-عربی در منطقه انجامیده، بلکه موجب تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران، گسترش نفوذ گروه‌های مقاومت شیعی و برهم خوردن موازنه پیشین قدرت به سودمحور مقاومت شده است. این دگرگونی‌ها به‌ویژه در عرصه‌های میدانی و امنیتی، بازتاب‌هایی همچون افزایش واگرایی در درون ائتلاف‌های سنتی، بازبینی در راهبردهای امنیتی دولت‌های منطقه و بازتعریف اولویت‌ها و خطوط قرمز ژئوپلیتیکی قدرت‌های اصلی را به دنبال داشته و موجب ورود خاورمیانه به مرحله‌ای جدید از تحولات راهبردی شده است که در آن رقابت برای نفوذ و تأثیرگذاری، بیش از هر زمان دیگری، به مؤلفه‌های بومی، ایدئولوژیک و مقاومت محور گره‌خورده است.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/670/390