پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 پاییز 1405 1405 06 01 Comparative Study of Legislative Criminal Policy in Tax Offenses in the Legal Systems of Iran and the United States مطالعه تطبیقی سیاست جنایی تقنینی در جرایم مالیاتی در حقوق ایران و آمریکا 1 17 FA لیلا آرین پارسا گروه حقوق، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران داود کرمی گروه حقوق، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران مسیب جاوید مهر گروه حقوق، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Journal Article 1404 09 01 <p>This study, with a focus on examining the legal and enforcement mechanisms for combating tax evasion, seeks to elucidate the formation of tax criminal policy in Iran and the United States and to evaluate the effectiveness of each system in the prevention, detection, and control of tax violations. To achieve this objective, data were collected through documentary and library-based methods, including statutes, regulations, judicial decisions, policy documents, and domestic and international scholarly sources, and were subsequently analyzed using a descriptive–analytical approach with content analysis and comparative methods. The findings indicate that both legal systems employ a combination of criminal and non-criminal instruments; however, they differ in terms of institutional coherence, level of technological utilization, and preventive orientation. In Iran, the response structure is based on three layers—administrative, compensatory, and criminal—and despite the strengthening of the criminal dimension in the 2015 amendment, administrative sanctions continue to play a dominant role. Moreover, Iran’s criminal policy has recently shifted toward social and situational preventive measures, such as enhancing tax culture, mechanizing processes, and establishing information databases. In contrast, the U.S. system is characterized by an integrated and technology-driven structure, which—through coordinated collaboration among the Internal Revenue Service, the Department of the Treasury, and the Department of Justice—extensively employs tools such as big data analytics, artificial intelligence, and targeted deterrence. The use of progressive penalties, tax agreements, and the prosecution of high-profile cases has also contributed to increased tax compliance. Based on the findings, enhancing the effectiveness of tax criminal policy in Iran requires strengthening information infrastructures, increasing transparency, expanding monitoring technologies, and adopting more robust data-driven and preventive approaches.</p> <p>این پژوهش با تمرکز بر واکاوی سازوکارهای قانونی و اجرایی در حوزه مقابله با فرار مالیاتی، به دنبال تبیین چگونگی شکل‌گیری سیاست جنایی مالیاتی در ایران و آمریکا و ارزیابی میزان کارآمدی هر یک در پیشگیری، کشف و مقابله با تخلفات مالیاتی است. برای دستیابی به این هدف، داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای شامل قوانین، مقررات، آرای قضایی، اسناد سیاست‌گذاری و منابع علمی داخلی و خارجی گردآوری شده و سپس با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از تحلیل محتوا و مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که هر دو نظام از مجموعه‌ای از ابزارهای کیفری و غیرکیفری بهره می‌برند، اما میزان انسجام نهادی، سطح استفاده از فناوری و رویکرد پیشگیرانه در آن‌ها متفاوت است. در ایران، ساختار پاسخ‌گذاری بر سه‌لایه اداری، جبرانی و کیفری استوار است و با وجود تقویت بُعد کیفری در اصلاحیه ۱۳۹۴، ضمانت‌اجراهای اداری همچنان نقش غالب دارند. همچنین، سیاست جنایی ایران اخیراً به سمت تدابیر پیشگیرانه اجتماعی و وضعی مانند ارتقای فرهنگ مالیاتی، مکانیزه‌سازی فرایندها و ایجاد پایگاه‌های اطلاعاتی حرکت کرده است. در مقابل، نظام آمریکا از ساختاری منسجم و فناوری‌محور برخوردار است که از طریق همکاری هماهنگ سازمان خدمات درآمد داخلی ایالات متحده، وزارت خزانه‌داری و وزارت دادگستری، به‌طور گسترده از ابزارهایی چون تحلیل کلان‌داده‌ها، هوش مصنوعی و بازدارندگی هدفمند استفاده می‌کند. بهره‌گیری از جریمه‌های پلکانی، توافق‌های مالیاتی و پیگیری پرونده‌های نمادین نیز موجب افزایش تمکین مالیاتی می‌شود. بر اساس یافته‌ها، ارتقای کارآمدی سیاست جنایی مالیاتی در ایران نیازمند تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی، افزایش شفافیت، توسعه فناوری‌های نظارتی و توجه جدی‌تر به رویکردهای داده‌محور و پیشگیرانه است.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/694/537