پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1405 08 01 The Legitimacy of Using Lie Detectors in the Criminal Truth-Seeking Process with Emphasis on Privacy and the Principle of Fair Trial مشروعیت بهره‌گیری از دروغ‌سنج در فرآیند کشف حقیقت کیفری با تأکید بر حریم خصوصی و اصل دادرسی عادلانه 1 16 10.61838/csjlp.705 FA سعید عرفانیان گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران. Journal Article 1404/10/01 Technological advancement in the field of criminal sciences has rendered the use of modern instruments in the process of criminal truth discovery inevitable. The lie detector, or polygraph, as one of these instruments, seeks to identify honesty or deception in individuals’ responses to targeted questions through the recording and analysis of physiological reactions such as blood pressure, heart rate, respiratory rhythm, and galvanic skin response. The application of this technology in criminal proceedings has generated a serious tension between the necessity of discovering the truth on the one hand, and the protection of the accused’s fundamental rights—particularly privacy and the requirements of a fair trial—on the other. The principal question of this study is whether the use of polygraph examinations in criminal proceedings is legally legitimate, or whether privacy, the right to silence, and the privilege against self-incrimination constitute serious barriers to the use of this instrument. Using a descriptive-analytical method and a comparative approach, this study demonstrates that the legitimacy of employing polygraph examinations is neither absolute nor unconditional, but rather conditional and relative. The use of such an instrument is compatible with the principles of fair trial only when free and informed consent is obtained, the scope of its application is restricted, and its results are considered merely as corroborative indications alongside other forms of evidence. The existing legislative gap within the Iranian legal system highlights the necessity of enacting explicit regulations in this field. پیشرفت فناوری در عرصه علوم جنایی، به‌کارگیری ابزارهای نوین را در فرآیند کشف حقیقت کیفری اجتناب‌ناپذیر ساخته است. دروغ‌سنج یا پلی‌گراف، به‌عنوان یکی از این ابزارها، با ثبت و تحلیل واکنش‌های فیزیولوژیک نظیر فشار خون، ضربان قلب، ریتم تنفس و هدایت الکتریکی پوست، در پی تشخیص صداقت یا عدم صداقت افراد در پاسخ به سؤالات هدفمند است. به‌کارگیری این فناوری در دادرسی کیفری، تقابل جدی میان ضرورت کشف حقیقت از یک سو، و صیانت از حقوق بنیادین متهم، به‌ویژه حریم خصوصی و الزامات دادرسی عادلانه از سوی دیگر را پدید آورده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا استفاده از دروغ‌سنج در فرآیند دادرسی کیفری از منظر حقوقی مشروع است یا اینکه حریم خصوصی، حق سکوت و اصل منع خوداتهامی، مانعی جدی در برابر این ابزار تلقی می‌شوند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی نشان می‌دهد که مشروعیت بهره‌گیری از دروغ‌سنج، مطلق نبوده، بلکه مشروط و نسبی است. اعمال چنین ابزاری تنها در صورت اخذ رضایت آزادانه و آگاهانه، محدودیت قلمرو استفاده و در نظر گرفتن نتایج آن به‌عنوان اماره در کنار سایر ادله، با اصول دادرسی منصفانه سازگاری خواهد داشت. خلأ تقنینی موجود در نظام حقوقی ایران، ضرورت وضع مقررات صریح در این زمینه را آشکار می‌سازد.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/705/417