پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 02 01 The Impact of Artificial Intelligence on the International Responsibility of States تاثیر هوش مصنوعی بر مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها 1 19 FA مهدی قاسمی دانشجوی دکتری، گروه حقوق بین الملل، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران فخرالدین ابوئیه گروه حقوق بین الملل، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران سیده صفیه سیادت استادیار گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404 10 28 The rapid expansion of artificial intelligence within governmental, security, economic, judicial, and social structures has fundamentally challenged the traditional framework of the international responsibility of states. This study aims to examine the impact of artificial intelligence on the core elements of state responsibility, particularly attribution, breach of international obligations, and reparation. The research adopts a descriptive-analytical approach based on international legal sources and contemporary scholarship on artificial intelligence. The findings indicate that although AI systems possess varying degrees of autonomy and independent decision-making capacity, such characteristics cannot serve as a basis for eliminating state responsibility. States remain accountable for the design, deployment, supervision, regulation, and consequences of intelligent systems, especially when these technologies are used in areas such as security, healthcare, judicial processes, taxation, trade, and public surveillance. Moreover, the use of artificial intelligence may contribute to human rights violations, algorithmic discrimination, breaches of privacy, restrictions on fundamental freedoms, and difficulties in compensating transboundary harms. The study concludes that while the traditional rules of international responsibility remain applicable, they require reinterpretation and further development in order to address the complexities created by autonomous technologies. Accordingly, the development of international standards concerning algorithmic transparency, meaningful human oversight, state accountability, and risk assessment of AI systems appears necessary for ensuring effective legal governance in the digital age. گسترش سریع فناوری هوش مصنوعی در ساختارهای حکمرانی، امنیتی، اقتصادی، قضایی و اجتماعی، نظام سنتی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها را با چالش‌های بنیادین مواجه ساخته است. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر هوش مصنوعی بر ارکان مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، به‌ویژه مسئله انتساب، نقض تعهدات بین‌المللی و جبران خسارت است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع حقوق بین‌الملل و مطالعات نوین مرتبط با هوش مصنوعی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند سامانه‌های هوش مصنوعی از سطحی از خودمختاری و تصمیم‌گیری مستقل برخوردارند، اما این ویژگی نمی‌تواند مبنایی برای رفع مسئولیت دولت‌ها باشد. دولت‌ها همچنان در قبال طراحی، استفاده، نظارت، تنظیم‌گری و پیامدهای ناشی از سامانه‌های هوشمند مسئولیت دارند، به‌ویژه زمانی که این سامانه‌ها در حوزه‌هایی چون امنیت، سلامت، قضاوت، مالیات، تجارت و نظارت عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین، استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند زمینه‌ساز نقض حقوق بشر، تبعیض الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، محدودسازی آزادی‌های بنیادین و دشواری در جبران خسارت‌های فرامرزی شود. پژوهش نتیجه می‌گیرد که قواعد سنتی مسئولیت بین‌المللی، اگرچه همچنان قابلیت اعمال دارند، اما برای مواجهه با پیچیدگی‌های فناوری‌های خودمختار نیازمند بازتفسیر و تکمیل هستند. بر این اساس، توسعه استانداردهای بین‌المللی در حوزه شفافیت الگوریتمی، نظارت انسانی، پاسخگویی دولت‌ها و ارزیابی ریسک سامانه‌های هوش مصنوعی ضروری به نظر می‌رسد.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/708/464