پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 پاییز 1405 1405 06 01 The Legal Trap Game in Iranian Criminal Policy: A Criminological Model for Analyzing Preventive Behavior of Police and Offenders in Crime-Conducive Situations بازی دام قانونی در سیاست جنایی ایران: مدلی جرم‌شناختی برای تحلیل رفتار پیشگیرانه پلیس و مجرم در موقعیت‌های جرم‌زا 1 22 FA افشین مداح گروه حقوق ، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران ایرج رضایی نژاد گروه حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران عبدالرضا برزگر گروه حقوق، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران Journal Article 1404 11 01 The Legal Trap Game, as a novel model in analytical criminology, provides a framework for understanding the interactive behavior between law enforcement agencies and potential offenders in crime-conducive situations. The central issue of this study is to examine how levels of surveillance, punishment costs, and the characteristics of social situations influence offenders’ rational decision-making and the effectiveness of preventive policing approaches within Iranian criminal policy. The objective is to develop a theoretical model for redefining the strategic relationship between offenders and the supervisory system in order to enhance situational deterrence and advance intelligent crime prevention. The present study is theoretical–modeling in nature and is grounded in the conceptual integration of game theory and the principles of situational criminology. The model is designed based on the interaction between two primary actors (the offender and the police), employing a decision matrix and Nash equilibrium to analyze behavioral mechanisms and preventive policies. The research sources include theoretical data, domestic legal texts, and comparative studies concerning prevention models based on situational analysis. The findings of the model indicate that the relationship among the intensity of surveillance, the probability of crime detection, and the costs of punishment is nonlinear and interactive. Increasing the costs of offending, enhancing the probability of surveillance, and strengthening the legitimacy of legal institutions can shift the behavioral equilibrium of the game from law violation toward cooperation and legal compliance. Consequently, dynamic and data-driven surveillance strategies demonstrate the highest effectiveness in reducing crime-conducive situations. The Legal Trap Game provides a conceptual instrument for redesigning Iran’s preventive criminal policy. By integrating game theory and situational criminology, the model enables a rational analysis of offender behavior and police decision-making. The adoption of dynamic surveillance policies, targeted resource allocation, and the redefinition of reward and punishment structures can facilitate the creation of a new social equilibrium in which the likelihood of criminal behavior is minimized and the effectiveness of the prevention system is enhanced. بازی دام قانونی به‌مثابه مدلی نوین در جرم‌شناسی تحلیلی، چارچوبی برای فهم رفتار متقابل میان نهاد اجرای قانون و مجرم بالقوه در موقعیت‌های جرم‌زا ارائه می‌دهد. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی چگونگی تأثیر سطح نظارت، هزینه‌های مجازات و ویژگی‌های موقعیت‌های اجتماعی بر تصمیم عقلانی مجرم و کارآمدی رویکرد پیشگیرانه پلیس در سیاست جنایی ایران است. هدف، ارائه مدلی نظری برای بازتعریف رابطه استراتژیک میان کنشگر خلافکار و نظام نظارتی به‌منظور افزایش بازدارندگی موقعیتی و ارتقای هوشمندسازی پیشگیری است. پژوهش حاضر از نوع نظری – مدلی است و بر بنیان تلفیق مفهومی نظریه بازی‌ها با اصول جرم‌شناسی موقعیتی استوار است. طراحی مدل بر پایه تعامل دو بازیگر اصلی (مجرم و پلیس) صورت گرفته و از ماتریس تصمیم و تعادل نش برای تحلیل سازوکارهای رفتاری و سیاست‌های پیشگیرانه استفاده گردیده است. منابع پژوهش شامل داده‌های نظری، متون حقوق داخلی، و مطالعات تطبیقی درباره مدل‌های پیشگیری مبتنی بر تحلیل موقعیت است. تحلیل نتایج مدل نشان می‌دهد که رابطه میان شدت نظارت، احتمال کشف جرم، و هزینه مجازات از نوع غیرخطی و تعاملی است. افزایش هزینه ارتکاب، احتمال نظارت، و مشروعیت نهاد قانون می‌تواند تعادل رفتاری بازی را از وضعیت نقض قانون به همکاری و رعایت قانون تغییر دهد. بدین‌ترتیب، راهبرد نظارتی پویا و مبتنی بر داده، بیشترین اثربخشی را در کاهش موقعیت‌های جرم‌زا دارد. بازی دام قانونی ابزاری مفهومی برای بازطراحی سیاست جنایی پیشگیرانه ایران فراهم می‌سازد؛ الگویی که با ترکیب نظریه بازی‌ها و جرم‌شناسی موقعیتی، امکان تحلیل عقلانی رفتار بزهکار و تصمیمات پلیس را فراهم می‌کند. اتخاذ سیاست نظارتی پویا، تخصیص هدفمند منابع، و بازتعریف ساختار پاداش و مجازات، ایجاد تعادل اجتماعی جدیدی را ممکن می‌کند که در آن احتمال وقوع جرم به حداقل می‌رسد و کارآمدی نظام پیشگیری ارتقا می‌یابد.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/729/539