پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1405 12 01 Practical Criteria for Disruption of the Economic Equilibrium in Contract Adaptation: Iranian Law in Light of International Commercial Instruments معیارهای عملی برهم‌خوردن تعادل اقتصادی در تعدیل قرارداد؛ حقوق ایران با نگرشی به اسناد بازرگانی بین‌المللی 1 18 FA آرش زیاری گروه حقوق خصوصی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. محمدحسین کریمی گروه حقوق خصوصی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. محمدحسین جعفری گروه حقوق خصوصی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. Journal Article 1404 12 02 <p>In today’s turbulent economic environment, contracts are frequently affected by unforeseeable changes that disrupt their original economic equilibrium and render the performance of contractual obligations difficult. The absence of objective standards for accurately identifying a “fundamental change of circumstances” has resulted in inconsistent judicial decisions and the possibility of abuse. This article aims to develop and present a practical framework for identifying the disruption of economic equilibrium in the process of contract adaptation. Accordingly, the central question is: On the basis of which practical and measurable criteria may adjudicatory authorities establish the occurrence of a fundamental change of circumstances? The research hypothesis is founded on the proposition that exclusive reliance on a single criterion is ineffective and that the accurate determination of such a situation requires the combined application of both modern and traditional criteria. This study adopts a descriptive–analytical approach and draws upon comparative analysis of international instruments. The findings indicate that although customary and quantitative criteria are most frequently applied in judicial practice, the use of structural criteria—including supply-chain collapse and technological obsolescence—is essential in modern contracts. Therefore, the systematic organization of these criteria not only promotes commutative justice but also ensures the stability and continuity of commercial relationships.</p> <p>در دنیای پرتلاطم اقتصادی امروز، قراردادها اغلب با تغییرات غیرقابل پیش‌بینی مواجه می‌شوند که تعادل اقتصادی اولیه آن‌ها را برهم می‌زند و اجرای تعهدات را دشوار می‌سازد .فقدان ضوابط عینی جهت تشخیص دقیق «تغییر بنیادین اوضاع و احوال»، منجر به تشتت آرای قضایی و سوءاستفاده‌های احتمالی شده است.هدف مقاله حاضر، استخراج و ارائه یک چارچوب عملی برای شناسایی برهم‌خوردگی تعادل اقتصادی در فرآیند تعدیل قرارداد است. در این راستا، پرسش محوری آن است که مراجع رسیدگی‌کننده بر اساس چه معیارهای عملی و قابل سنجشی می‌توانند وقوع دگرگونی بنیادین را احراز نمایند؟ فرضیه پژوهش بر این ادعا استوار است که تکیه صرف بر یک ضابطه واحد ناکارآمد بوده و احراز دقیق این وضعیت، نیازمند اعمال ترکیبی از معیارهای نوین و کلاسیک است.این مطالعه با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات تطبیقی در اسناد بین‌المللی انجام شده است .یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه معیارهای عرفی و عددی بیشترین کاربرد را در رویه قضایی دارند، اما در قراردادهای نوین، به کارگیری معیارهای ساختاری از جمله فروپاشی زنجیره تأمین و زوال فناورانه حیاتی است؛ لذا نظام‌مندسازی این ضوابط ضمن تحقق عدالت معاوضی، پایداری روابط تجاری را تضمین می‌نماید.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/784/465