پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 بهار 1405 1405 02 28 The Status of Prevention in Islamic Sharia and Its Reflection in the Criminal Laws of Afghanistan جایگاه پیشگیری در شریعت اسلامی و بازتاب آن در قوانین کیفری افغانستان 1 17 FA هدیت‌الله نبی‌پور دانشجوی دکتری، گروه جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمود حبیبی تبار گروه حقوق، تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مهدی اسماعیلی گروه حقوق، تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404 10 01 The present study aims to elucidate the status of prevention in Islamic Sharia and its reflection in the criminal laws of Afghanistan, with particular emphasis on legislative developments during the period of the Islamic Emirate. Prevention refers to a set of legal, supervisory, and executive measures undertaken to identify, assess, and neutralize threats before the commission of a crime. Employing a descriptive-analytical method and drawing on library and documentary sources, this study examines the jurisprudential foundations of prevention in Islamic Sharia, with emphasis on principles such as the prevention of probable harm, the la darar (no-harm) principle, and the institutions of hisbah and enjoining good and forbidding evil. It further analyzes the reflection of these principles in Afghanistan’s statutory laws during both the previous legal periods (the 1976 Penal Code and its 2017 amendment) and the current period (the Penal Principles Regulation and the laws currently in force under the Islamic Emirate). The findings indicate that Islamic Sharia provides substantial and systematic capacities for crime prevention and that Afghanistan’s legal system, during both periods, has recognized valuable institutions inspired by these teachings. Nevertheless, the structural transformation of the legal system from parliamentary legislation to a Sharia-based administrative system under the Islamic Emirate has both created new opportunities for institutionalizing preventive approaches grounded in Hanafi jurisprudence and generated new challenges concerning the balance among Sharia, statutory law, and citizens’ rights. The study concludes that achieving sustainable and legitimate prevention in Afghanistan requires attention to areas for further development, including greater coherence within the legislative framework, the formulation of objective criteria for determining key Sharia concepts, and the establishment of an effective system of judicial oversight over preventive measures. Such objectives may be achieved by drawing on the capacities of Hanafi jurisprudence and through the participation of religious, local, and other relevant institutions. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه پیشگیری در شریعت اسلامی و بازتاب آن در قوانین کیفری افغانستان، با تأکید بر تحولات تقنینی دوره‌ی امارت اسلامی، انجام شده است. مفهوم پیشگیری به مجموعه اقدامات قانونی، نظارتی و اجرایی اطلاق می‌شود که با هدف شناسایی، ارزیابی و خنثی‌سازی تهدیدات پیش از وقوع جرم صورت می‌گیرد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، به بررسی مبانی فقهی این مفهوم در شریعت اسلامی با تأکید بر قواعدی مانند دفع ضرر محتمل، قاعده‌ی لاضرر، و نهادهای حسبه و امر به معروف و نهی از منکر، و نیز بازتاب آن در قوانین موضوعه‌ی افغانستان در دو دوره‌ی پیشین (قانون جزای ۱۳۵۵ و اصلاحیه ۱۳۹۶) و کنونی (اصولنامه‌ی جزایی و قوانین نافذ امارت اسلامی) پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شریعت اسلامی ظرفیت‌های غنی و نظام‌مندی برای پیشگیری از جرم فراهم کرده است و نظام حقوقی افغانستان در هر دو دوره، با الهام از این آموزه‌ها، نهادهای ارزشمندی را شناسایی کرده است. با این حال، تحول ساختاری نظام حقوقی از قانون‌گذاری پارلمانی به نظام شرعی-اداری در دوره‌ی امارت اسلامی، هم ظرفیت‌های جدیدی برای نهادینه‌سازی رویکردهای پیشگیرانه مبتنی بر فقه حنفی ایجاد کرده و هم چالش‌های تازه‌ای در زمینه‌ی توازن میان شریعت، قوانین موضوعه و حقوق شهروندی مطرح ساخته است. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که تحقق پیشگیری پایدار و مشروع در افغانستان، نیازمند توجه به زمینه‌های تکامل از جمله ایجاد انسجام بیشتر در چارچوب تقنینی، تدوین معیارهای عینی برای تشخیص مفاهیم کلیدی شرعی، و استقرار نظام نظارت قضایی مؤثر بر اقدامات پیشگیرانه است که با تکیه بر ظرفیت‌های فقه حنفی و با مشارکت نهادهای دینی، محلی و …، امکان‌پذیر خواهد بود.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/867/500