پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 12 01 A Comparative Analysis of the Liability Regime of Road Carriers under the CMR Convention and Iranian Commercial Law, with Emphasis on the Transition to the Electronic Consignment Note (e-CMR) and Distributed Ledger Technology (Blockchain) تحلیل تطبیقی رژیم مسئولیت متصدیان حمل‌ونقل جاده‌ای در کنوانسیون CMR و حقوق تجارت ایران با تأکید بر گذار به بارنامه الکترونیکی (e-CMR) و فناوری دفترکل توزیع‌شده (بلاک‌چین) 1 22 FA سید سعید حیدری طیب گروه حقوق خصوصی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 1405 02 26 Digital transformation in road freight transport has fundamentally affected traditional transport documentation and, consequently, the mechanisms used to determine and attribute carrier liability. Using a descriptive, analytical, and comparative legal approach, this study examines the liability regime of road carriers under the CMR Convention and Iranian commercial law and analyzes the legal implications of the transition from paper consignment notes to e-CMR and the application of distributed ledger technology. The findings indicate that the CMR provides a more coherent and specialized framework regarding the temporal scope of carrier liability, loss, damage, delay, exemption grounds, burden of proof, liability limitation, and the consequences of intentional or grossly wrongful conduct. Iranian commercial law, although recognizing the professional responsibility of the carrier, requires further development in terms of regulatory detail, digital compatibility, and the legal treatment of electronic transport documents. The e-CMR can strengthen evidentiary reliability and transparency by enabling precise recording of time, location, transport instructions, cargo condition, and final delivery. Blockchain technology may further reduce disputes concerning authenticity and data integrity by creating time-stamped, traceable, and tamper-resistant records. Nevertheless, immutability does not necessarily guarantee substantive accuracy, and unresolved issues remain regarding inaccurate data entry, sensor malfunction, technology-provider liability, cybersecurity, data protection, and cross-border interoperability. The study concludes that modernization of Iranian road transport law should simultaneously address substantive carrier-liability rules, comprehensive legal recognition of e-CMR, and the allocation of responsibility arising from digital transport infrastructure. تحول دیجیتال در صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای، ساختار سنتی اسناد حمل و به‌تبع آن، شیوه احراز و انتساب مسئولیت متصدیان حمل را با تغییرات بنیادین مواجه کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی، رژیم مسئولیت متصدیان حمل‌ونقل جاده‌ای را در کنوانسیون CMR و حقوق تجارت ایران بررسی کرده و آثار گذار از بارنامه کاغذی به بارنامه الکترونیکی e-CMR و بهره‌گیری از فناوری دفترکل توزیع‌شده را بر قواعد مسئولیت و ادله اثبات تحلیل می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که CMR از حیث تعیین قلمرو زمانی مسئولیت، موارد تلف، خسارت و تأخیر، عوامل معاف‌کننده، بار اثبات، محدودیت مسئولیت و آثار سوءرفتار عمدی یا تقصیر سنگین، ساختاری منسجم‌تر و تخصصی‌تر از حقوق تجارت ایران دارد. در مقابل، مقررات ایران با وجود پذیرش اصل مسئولیت حرفه‌ای متصدی، از حیث تفصیل، هماهنگی با تحولات دیجیتال و تنظیم آثار حقوقی اسناد الکترونیکی نیازمند بازنگری است. e-CMR می‌تواند از طریق ثبت دقیق زمان، مکان، دستورات حمل، وضعیت کالا و تحویل نهایی، قابلیت اثبات و شفافیت زنجیره حمل را افزایش دهد. همچنین، فناوری بلاک‌چین با ایجاد سوابق زمان‌مند، قابل رهگیری و مقاوم در برابر تغییر می‌تواند در کاهش اختلافات مربوط به اصالت و تمامیت داده مؤثر باشد. با این حال، تغییرناپذیری داده لزوماً به معنای صحت محتوای آن نیست و مسائل مرتبط با ورود داده نادرست، خطای حسگرها، مسئولیت ارائه‌دهندگان فناوری، امنیت سایبری، حفاظت از داده و قابلیت همکاری فرامرزی همچنان باقی می‌ماند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که اصلاح نظام حقوقی ایران باید به‌صورت هم‌زمان بر بازطراحی قواعد ماهوی مسئولیت، شناسایی جامع e-CMR و تنظیم مسئولیت‌های ناشی از زیرساخت‌های دیجیتال متمرکز شود.

https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/885/490