پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 5 1402 07 01 A Comparative Study of the Limitations on the Principle of Freedom of Will in Contracts under Swiss Law and Iranian Civil Law بررسی تطبیقی محدودیت‌های اصل آزادی اراده در قراردادها در حقوق سوئیس و حقوق مدنی ایران 1 24 FA علیرضا مظلوم رهنی گروه حقوق خصوصی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران نادر رضایی دانشجوی دکتری رشته حقوق خصوصی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران. Journal Article 1402 01 10 <p>The principles of autonomy of will and freedom of contract constitute fundamental foundations of private law, allowing individuals, within the limits of the law, to decide whether to enter into contracts, select their contracting parties, determine contractual forms and terms, and regulate the legal effects of their agreements. However, economic and social developments, the expansion of standard-form and adhesion contracts, growing information asymmetry, and unequal bargaining power have demonstrated that formal consent does not always reflect genuine contractual freedom. Consequently, modern legal systems impose various limitations on private autonomy in order to prevent the abuse of contractual freedom. Using a descriptive-analytical method and a comparative approach, this study examines the limitations on freedom of will in Iranian civil law and Swiss law. The findings indicate that mandatory rules, public order, and good morals constitute the principal general limitations on contractual freedom in both legal systems. Nevertheless, Swiss law provides a more systematic and extensive role for personality rights, good faith, protection of weaker parties, and control of serious contractual imbalance. Iranian law also contains significant protective capacities through Article 10, Articles 960 and 975 of the Civil Code, rules governing defects of consent, civil liability, and certain consumer-protection provisions; however, these mechanisms have not yet been developed into a fully coherent and integrated theory of substantive contractual freedom. The comparison further shows that a major difference between the two systems lies not merely in the existence of restrictive legal rules, but in their interpretation and practical application, particularly through judicial practice. Accordingly, the future development of Iranian contract law should preserve contractual autonomy and transactional security while strengthening protection for genuine consent, personality rights, contractual transparency, good faith, and minimum standards of fairness in structurally unequal contractual relationships.</p> <p>اصل آزادی اراده و آزادی قراردادی از مبانی اساسی حقوق خصوصی است و به اشخاص امکان می‌دهد در حدود قانون، درباره انعقاد قرارداد، انتخاب طرف قرارداد، تعیین نوع و مفاد آن و تنظیم آثار حقوقی توافق تصمیم‌گیری کنند. با این حال، تحولات اقتصادی و اجتماعی، گسترش قراردادهای استاندارد و الحاقی، افزایش عدم تقارن اطلاعاتی و نابرابری قدرت چانه‌زنی نشان داده است که رضایت صوری همواره بیانگر آزادی واقعی طرفین نیست و به همین دلیل، نظام‌های حقوقی برای جلوگیری از سوءاستفاده از آزادی قراردادی محدودیت‌هایی را بر حاکمیت اراده اعمال می‌کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، محدودیت‌های اصل آزادی اراده در حقوق مدنی ایران و حقوق سوئیس را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در هر دو نظام، قوانین آمره، نظم عمومی و اخلاق حسنه از مهم‌ترین محدودیت‌های عمومی آزادی قراردادی به شمار می‌روند. با این حال، در حقوق سوئیس، حقوق شخصیت، حسن نیت، حمایت از طرف ضعیف و کنترل عدم تعادل قراردادی جایگاه منسجم‌تر و گسترده‌تری در محدود کردن آزادی اراده دارند. در حقوق ایران نیز ظرفیت‌های مهمی در ماده ۱۰، مواد ۹۶۰ و ۹۷۵ قانون مدنی، قواعد مربوط به عیوب اراده، مسئولیت مدنی و برخی مقررات حمایت از مصرف‌کننده وجود دارد، اما این ظرفیت‌ها هنوز در قالب نظریه‌ای هماهنگ و منسجم توسعه نیافته‌اند. همچنین، تفاوت مهم دو نظام بیش از آنکه صرفاً در وجود یا فقدان قواعد محدودکننده باشد، در نحوه تفسیر و اعمال آنها، به‌ویژه در رویه قضایی، مشاهده می‌شود. بر این اساس، توسعه حقوق قراردادهای ایران مستلزم تقویت رویکردی است که ضمن حفظ اصل آزادی قراردادی و امنیت معاملات، از آزادی واقعی، حقوق شخصیت، شفافیت قراردادی، حسن نیت و عدالت حداقلی در روابط نابرابر حمایت کند.</p>