پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 10 01 Identification and Explanation of the Manifestations of Fair Trial for Victims and Offenders in Judicial Decisions شناخت و تبیین جلوه‌های دادرسی منصفانه نسبت به بزه‌دیده و بزهکار در آرای محاکم قضایی 1 19 FA مائده کاظمی گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عباس تدین گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مرتضی ناجی زواره گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 02 14 <p>Fair trial is one of the fundamental components of the criminal justice system and plays a decisive role in determining the legitimacy of judicial decisions and the extent to which individual rights are protected throughout criminal proceedings. This concept is not limited to safeguarding the rights of the accused; rather, it also encompasses the protection of victims, their effective participation in proceedings, access to justice, judicial protection, and the possibility of obtaining compensation for harm suffered. The present study aims to identify and explain the manifestations of fair trial for victims and offenders in judicial decisions and to examine how a balance can be established between the rights of these two parties within criminal proceedings. The study adopts a descriptive-analytical method and examines the fundamental principles and guarantees of fair trial in relation to both accused persons and victims, as well as their reflection in judicial reasoning. The findings indicate that the presumption of innocence, the right to defense, access to legal counsel, the right to remain silent, legality of proceedings, judicial impartiality, reasoned judgments, and access to appeal constitute the principal manifestations of fair trial for the accused. By contrast, access to justice, the right to be heard, the opportunity to submit evidence, protection of security and dignity, prevention of secondary victimization, and access to compensation mechanisms represent the principal manifestations of fair trial for victims. Judicial decisions are most consistent with fair-trial standards when courts independently and carefully assess the evidence, respond to the arguments and claims of both parties, and maintain an appropriate balance among criminal responsibility, victims’ rights, and legal requirements. Ultimately, the realization of fair trial requires moving beyond one-sided approaches toward a balanced, law-based, and human-dignity-centered model of criminal adjudication.</p> <p>دادرسی منصفانه یکی از اساسی‌ترین مؤلفه‌های نظام عدالت کیفری است که مشروعیت تصمیم‌های قضایی و میزان حمایت از حقوق اشخاص را در فرایند کیفری تعیین می‌کند. این مفهوم تنها به تضمین حقوق متهم محدود نمی‌شود، بلکه حمایت از بزه‌دیده، امکان مشارکت مؤثر وی در فرایند رسیدگی، دسترسی به عدالت، برخورداری از حمایت قضایی و امکان مطالبه جبران خسارت را نیز در بر می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف شناخت و تبیین جلوه‌های دادرسی منصفانه نسبت به بزه‌دیده و بزهکار در آرای محاکم قضایی انجام شده و می‌کوشد چگونگی برقراری توازن میان حقوق این دو طرف را در فرایند کیفری بررسی کند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و در آن، اصول و تضمین‌های بنیادین دادرسی منصفانه در ارتباط با متهم و بزه‌دیده و نحوه انعکاس آنها در استدلال قضایی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصل برائت، حق دفاع، حق برخورداری از وکیل، حق سکوت، قانونی بودن رسیدگی، بی‌طرفی مرجع قضایی، برخورداری از رأی مستدل و امکان اعتراض از مهم‌ترین جلوه‌های دادرسی منصفانه نسبت به متهم هستند. در مقابل، حق دسترسی به عدالت، حق شنیده‌شدن، امکان ارائه ادله، حمایت از امنیت و حیثیت، جلوگیری از بزه‌دیدگی ثانویه و برخورداری از سازوکارهای جبران خسارت، مهم‌ترین مؤلفه‌های دادرسی منصفانه نسبت به بزه‌دیده محسوب می‌شوند. همچنین، آرای قضایی زمانی بیشترین انطباق را با معیارهای دادرسی منصفانه دارند که دادگاه ضمن ارزیابی مستقل و دقیق ادله، به دفاعیات و ادعاهای هر دو طرف پاسخ داده و میان مسئولیت کیفری، حقوق بزه‌دیده و الزامات قانونی توازن برقرار کند. در نهایت، تحقق دادرسی منصفانه مستلزم گذار از رویکرد یک‌جانبه و حرکت به سوی الگویی متوازن، قانون‌مدار و مبتنی بر کرامت انسانی است.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/933/526