پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1406 12 01 The Role of the United Nations Development Programme in Laying the Groundwork for Sustainable Development in Iran نقش برنامه توسعه ملل متحد در بستر سازی توسعه پایدار در ایران 1 23 FA بیژن نادری پور گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. سید قاسم زمانی استاد گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. حسین شریفی طرازکوهی گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. احد باقرزاده گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1405 04 06 <p>Sustainable development in Iran, in light of simultaneous economic, social, environmental, and institutional challenges, requires strengthening domestic capacities and strategically utilizing international development cooperation. In this context, the United Nations Development Programme (UNDP), as one of the specialized entities of the United Nations system, can play a significant role in establishing linkages among international knowledge and experience, national development priorities, and the needs of local communities. The present study aims to analyze the role of the UNDP in creating an enabling environment for sustainable development in Iran and to examine the capacities and constraints affecting the effectiveness of its programs. The study employs a descriptive–analytical approach, with data collected and analyzed through documentary analysis and qualitative thematic analysis of international documents, UNDP country programs, Iranian development documents, and relevant scholarly sources. The findings indicate that, rather than replacing national institutions or acting as an independent implementer of development initiatives, the UNDP in Iran primarily functions as a facilitator, capacity-building institution, and coordinator of development cooperation. Its principal areas of engagement include strengthening social and economic resilience, environmental protection and integrated natural resource management, climate change mitigation and adaptation, disaster risk reduction, and the promotion of development-oriented governance. Nevertheless, the effectiveness of UNDP programs depends on factors such as interinstitutional coordination, policy stability, the integration of project outcomes into domestic administrative and budgetary structures, meaningful stakeholder participation, and the effective management of environmental and economic pressures. The study concludes that ensuring the sustainability of the outcomes of UNDP cooperation in Iran requires a transition from short-term, project-based interventions toward institutionalized, participatory, and scalable models applicable at both national and local levels.</p> <p>توسعه پایدار در ایران، در پرتو چالش‌های هم‌زمان اقتصادی، اجتماعی، محیط‌زیستی و نهادی، مستلزم تقویت ظرفیت‌های داخلی و بهره‌گیری هدفمند از همکاری‌های توسعه‌ای بین‌المللی است. در این میان، برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) به‌عنوان یکی از نهادهای تخصصی سازمان ملل متحد، می‌تواند در ایجاد پیوند میان دانش و تجربیات بین‌المللی، اولویت‌های توسعه‌ای کشور و نیازهای جوامع محلی نقش‌آفرینی کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش UNDP در بسترسازی توسعه پایدار در ایران و بررسی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اثربخشی برنامه‌های آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌ها با استفاده از تحلیل اسنادی و تحلیل مضمون کیفیِ اسناد بین‌المللی، برنامه‌های کشوری UNDP، اسناد توسعه‌ای ایران و منابع علمی مرتبط گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که UNDP در ایران بیش از آن‌که جایگزین نهادهای ملی یا مجری مستقل توسعه باشد، در جایگاه تسهیل‌گر، ظرفیت‌ساز و هماهنگ‌کننده همکاری‌های توسعه‌ای عمل می‌کند. مهم‌ترین حوزه‌های نقش‌آفرینی این نهاد شامل تقویت تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی، حفاظت محیط‌زیست و مدیریت یکپارچه منابع طبیعی، مقابله با تغییرات اقلیمی، کاهش خطرپذیری سوانح و ارتقای حکمرانی توسعه‌محور است. با این حال، اثربخشی برنامه‌های UNDP به عواملی چون هماهنگی بین‌نهادی، ثبات سیاستی، ادغام نتایج پروژه‌ها در ساختارهای اجرایی و بودجه‌ای داخلی، مشارکت واقعی ذی‌نفعان و مدیریت فشارهای محیطی و اقتصادی وابسته است. نتیجه پژوهش آن است که پایداری دستاوردهای همکاری UNDP در ایران، مستلزم گذار از پروژه‌های مقطعی به الگوهای نهادمحور، مشارکتی و قابل تعمیم در سطوح ملی و محلی است.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/940/527