پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 در دست انتشار 1405 12 01 A Comparative Study of the Role of Consent in the Formation of Contracts under Iranian and United Arab Emirates Law بررسی تطبیقی نقش عنصر رضا در تحقق قراردادها در کشورهای ایران و امارات 1 22 FA مسعود حسنلو فرد گروه حقوق خصوصی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی سیدمحمد حسینی گروه فقه و مبانی حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محسن حسن پور گروه فقه و مبانی حقوق، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران Journal Article 2026 05 03 <p>Consent is one of the fundamental elements of contract formation and validity and plays a decisive role in determining the binding force of contractual obligations. This study adopts a descriptive-analytical and comparative approach to examine the role of consent in the formation of contracts under Iranian and United Arab Emirates law. The findings indicate that, in both legal systems, contracts are founded on the convergence of the parties’ wills, and free consent constitutes an essential condition for their validity and legal effectiveness. Nevertheless, intention and consent are conceptually and legally distinct. Intention refers to the decision to create a specific juridical effect, whereas consent concerns the free and voluntary acceptance of that effect. In Iranian law, this distinction is particularly evident in coerced transactions, where the absence of free consent does not necessarily result in absolute nullity but may render the contract non-enforceable until subsequent approval is given. In UAE law, mutual consent and freedom of will also occupy a central position in contractual relations, while rules concerning coercion, mistake, and contractual options serve to protect genuine consent. The comparative analysis shows that although both legal systems are strongly influenced by Islamic jurisprudence, differences exist in the classification of defects of consent and the legal remedies applicable to them. Overall, a valid contract in both systems requires a genuine, free, and legally attributable will, and a clear distinction among nullity, non-enforceability, and rescindability can strengthen doctrinal coherence and legal certainty in contractual relations.</p> <p>عنصر رضا یکی از بنیادی‌ترین ارکان شکل‌گیری و اعتبار قراردادها در نظام‌های حقوقی به شمار می‌رود و نقش آن در تعیین حدود الزام‌آوری تعهدات قراردادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی، جایگاه رضا را در تحقق قراردادها در حقوق ایران و امارات متحده عربی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در هر دو نظام حقوقی، قرارداد بر پایه توافق اراده‌های طرفین شکل می‌گیرد و رضایت آزادانه از شرایط اساسی اعتبار و اثرگذاری آن محسوب می‌شود. با این حال، میان قصد و رضا تفاوت مفهومی و حقوقی وجود دارد؛ قصد ناظر بر اراده ایجاد اثر حقوقی است، در حالی که رضا بیانگر پذیرش آزادانه و بدون اجبار همان اثر است. در حقوق ایران، این تفکیک به‌ویژه در معامله مکرَه آشکار می‌شود، زیرا فقدان رضا لزوماً موجب بطلان عقد نیست و در مواردی می‌تواند به عدم نفوذ قرارداد منجر شود؛ به‌گونه‌ای که رضایت لاحق قابلیت تکمیل اثر حقوقی آن را دارد. در حقوق امارات نیز رضایت متقابل و آزادی اراده در مرکز ساختار قراردادی قرار دارد و قواعد مربوط به اکراه، اشتباه و خیارات در حمایت از رضایت واقعی طرفین نقش ایفا می‌کنند. مقایسه دو نظام نشان می‌دهد که اگرچه هر دو از مبانی فقه اسلامی تأثیر پذیرفته‌اند، در نحوه طبقه‌بندی عیوب رضا و تعیین ضمانت اجرای آنها تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود. در مجموع، تحقق قرارداد معتبر در هر دو نظام مستلزم وجود اراده‌ای واقعی، آزاد و قابل انتساب به طرفین است و تفکیک دقیق میان بطلان، عدم نفوذ و قابلیت فسخ می‌تواند به افزایش انسجام و امنیت حقوقی در روابط قراردادی کمک کند.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/944/522