پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست 3060-6314 8 زمستان 1405 1405 08 01 From Absolute Prohibition to Positive Obligations: The Evolution of the Concept of Torture Prevention in the Practice of International Bodies از ممنوعیت مطلق تا تعهدات مثبت؛ تحول مفهوم پیشگیری از شکنجه در رویه نهادهای بین المللی 1 23 FA ابوالقاسم فیض آبادی دانشجوی دکتری ، گروه حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران احمد مومنی راد دانشیار،گروه حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 1405 03 02 <p>The prohibition of torture constitutes a peremptory norm (jus cogens) of international law and one of the most fundamental principles of human rights law. Nevertheless, the continuing occurrence of torture demonstrates that prohibition alone is insufficient to ensure the effective prevention of this practice. This study aims to elucidate the evolution of the concept of torture prevention and to examine the development of states’ positive obligations under international law by analyzing the role of international instruments and institutions in shaping this approach. Employing a descriptive–analytical method, the study is based on international legal instruments and the practice and jurisprudence of the Committee against Torture, the Subcommittee on Prevention of Torture, the European Court of Human Rights, the Inter-American Court of Human Rights, as well as the complementary role of the International Criminal Court. The findings demonstrate that the concept of torture prevention has evolved beyond the mere obligation to refrain from engaging in acts of torture and now encompasses a range of positive obligations, including the criminalization of torture, the training of public officials, monitoring places of deprivation of liberty, conducting effective investigations, protecting victims, establishing national preventive mechanisms, and ensuring accountability for perpetrators. The prevention of torture in contemporary international law is therefore founded upon the effective implementation of states’ positive obligations, and international responsibility is not limited to the direct commission of torture; a state’s failure to adopt and implement appropriate preventive measures may likewise give rise to international responsibility.</p> <p>ممنوعیت شکنجه از قواعد آمره حقوق بین‌الملل و از بنیادی‌ترین اصول حقوق بشر است؛ بااین‌حال، تداوم وقوع شکنجه نشان می‌دهد که ممنوعیت صرف، برای پیشگیری مؤثر از این پدیده کافی نیست. این پژوهش با هدف تبیین تحول مفهوم پیشگیری از شکنجه و بررسی توسعه تعهدات مثبت دولت‌ها در حقوق بین‌الملل، نقش اسناد و نهادهای بین‌المللی را در شکل‌گیری این رویکرد تحلیل می‌کند. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه اسناد بین‌المللی، رویه کمیته منع شکنجه، زیرکمیته پیشگیری از شکنجه، دیوان اروپایی حقوق بشر، دیوان بین‌آمریکایی حقوق بشر و نقش مکمل دیوان کیفری بین‌المللی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفهوم پیشگیری از شکنجه از تعهد صرف به خودداری از ارتکاب شکنجه فراتر رفته و مجموعه‌ای از تعهدات مثبت، از جمله جرم‌انگاری شکنجه، آموزش مأموران، نظارت بر اماکن سلب آزادی، انجام تحقیقات مؤثر، حمایت از قربانیان، ایجاد سازوکارهای ملی پیشگیری و تضمین پاسخگویی مرتکبان را در بر می‌گیرد. پیشگیری از شکنجه در حقوق بین‌الملل معاصر بر اجرای تعهدات مثبت دولت‌ها استوار است و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها تنها به ارتکاب مستقیم شکنجه محدود نمی‌شود، بلکه قصور در انجام اقدامات پیشگیرانه نیز می‌تواند موجب مسئولیت بین‌المللی آنان شود.</p> https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/download/955/548