معیارهای عملی برهمخوردن تعادل اقتصادی در تعدیل قرارداد؛ حقوق ایران با نگرشی به اسناد بازرگانی بینالمللی
کلمات کلیدی:
اصول یونیدروا, تعادل اقتصادی, تعدیل قرارداد, تغییر بنیادین, عدالت معاوضیچکیده
در دنیای پرتلاطم اقتصادی امروز، قراردادها اغلب با تغییرات غیرقابل پیشبینی مواجه میشوند که تعادل اقتصادی اولیه آنها را برهم میزند و اجرای تعهدات را دشوار میسازد .فقدان ضوابط عینی جهت تشخیص دقیق «تغییر بنیادین اوضاع و احوال»، منجر به تشتت آرای قضایی و سوءاستفادههای احتمالی شده است.هدف مقاله حاضر، استخراج و ارائه یک چارچوب عملی برای شناسایی برهمخوردگی تعادل اقتصادی در فرآیند تعدیل قرارداد است. در این راستا، پرسش محوری آن است که مراجع رسیدگیکننده بر اساس چه معیارهای عملی و قابل سنجشی میتوانند وقوع دگرگونی بنیادین را احراز نمایند؟ فرضیه پژوهش بر این ادعا استوار است که تکیه صرف بر یک ضابطه واحد ناکارآمد بوده و احراز دقیق این وضعیت، نیازمند اعمال ترکیبی از معیارهای نوین و کلاسیک است.این مطالعه با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و بهرهگیری از مطالعات تطبیقی در اسناد بینالمللی انجام شده است .یافتههای تحقیق نشان میدهد که اگرچه معیارهای عرفی و عددی بیشترین کاربرد را در رویه قضایی دارند، اما در قراردادهای نوین، به کارگیری معیارهای ساختاری از جمله فروپاشی زنجیره تأمین و زوال فناورانه حیاتی است؛ لذا نظاممندسازی این ضوابط ضمن تحقق عدالت معاوضی، پایداری روابط تجاری را تضمین مینماید.
مراجع
Alsharqawi, A. H., & Others. (2025). Hardship in International Commercial Contracts: A Comparative Analysis of the Rules of Non-Legislative Codification. Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(3), 1-32. https://doi.org/10.47172/2965-730X.SDGsReview.v5.n03.pe04125
Asghari Aghmashhadi, F., & Taghipour Darzi Naghibi, M. H. (2017). A Comparative Study of the Effect of Custom and Usage on Contract Interpretation under the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods and Iranian Law. Comparative Law Studies, 8(2), 413-442. https://doi.org/10.22059/jcl.2017.218731.633403
Delvolvé, J.-L. (1991). L'imprévision dans les contrats internationaux. Droit international privé: Travaux du Comité français de droit international privé, 9, 147-170.
Ehsani, R. (2021). Iranian Judicial Practice concerning Judicial Adjustment of Contracts [Master's thesis in Private Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services].
Fucci, F. R. (2007). Hardship and Changed Circumstances as Excuse for Non-Performance of Contracts: Practical Considerations in International Infrastructure Investment and Finance. Oil, Gas & Energy Law Intelligence, 5(2), 1-43.
Javaherkalam, M. H., & Kazemzadeh, R. (2025). Why and How Contractual Penalty Clauses Should Be Adjusted: The Judicial Rebellion against an Undesirable Law, with a Comparative Study of French and English Law and International Instruments. Quarterly Journal of Research and Development in Comparative Law, 8(26), 7-47. https://doi.org/10.22034/law.2024.2038510.1446
Moysidou, A. E. (2021). Changed Circumstances in Oil and Gas Contracts [Master's thesis in Oil and Gas Law, University of Piraeus, Athens].
Olatoye, D. (2021). Law in a Time of Corona: Global Pandemic, Supply Chain Disruption and Portents for 'Operationally Linked (but) Legally Separate' Contracts. University of Bologna Law Review, 6(2), 171-238. https://doi.org/10.6092/issn.2531-6133/14076
Raeisi, M., & Sadeghi, S. (2024). Assessing the Possibility of Contract Termination in the Event of Economic Imbalance in Oil and Gas Contracts. Comparative Studies in Jurisprudence, Law, and Politics, 6(5), 297-310. https://doi.org/10.61838/csjlp.6.5.18
Rossi, J., & Ruhl, J. B. (2023). Adapting Private Law for Climate Change Adaptation. Vanderbilt Law Review, 76(3), 826-898.
Saatchi, A., & Niazabadi, M. (2014). A Comparative Analysis of Hardship in Contract Law with Emphasis on the Principles of International Commercial Contracts. Quarterly Journal of Private Law Research(4), 39-63.
Sadeghi Moghadam, M. H. (2011). Change in Contractual Circumstances (3rd ed.). Mizan Publications.
Schwartz, A., & Scott, R. E. (2021). Obsolescence: The Intractable Production Problem in Contract Law. Columbia Law Review, 121(6), 1659-1732.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Arash Ziari (Author); Mohammad Hossein Karimi (Corresponding author); Mohammad Hossein Jafari (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
