بازخوانی فقهی -  قرآنی مبانی جرم انگاری جرائم اقتصادی در پرتو الگوی اقتصاد مقاومتی

نویسندگان

  • حکمت الله طاوس اصل گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره ) شهرری ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0006-8415-6863
  • عباس سماواتی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0001-9376-5886
  • طاهره سادات نعیمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان) ، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-4760-7294

کلمات کلیدی:

جرم انگاری اقتصادی, اقتصاد مقاومتی, قاعده لاضرر, اکل مال به باطل

چکیده

در فقه امامیه، جرم انگاری جرائم اقتصادی بر خلاف تصور رایج، صرفا بر اساس نصوص شرعی نیست بلکه ترکیبی منسجم از مبانی شرعی مانند: حرمت اکل مال به باطل، حرمت تعاون بر اثم و عدوان، حرمت مقدمه حرام، سد ذرائع و ... همچنین مبانی عقلی شامل قاعده لاضرر، اصل مصلحت، اصل امانت داری و نظم، اصل بازتوزیع منصفانه ثروت و.. است. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و اجتهادی، ضمن تبیین این دو دسته مبانی، نسبت سنجی بین آنها را در چارچوب الزامات اقتصاد مقاومتی مورد واکاوی قرار می دهد. یافته ها حاکی از آن است که مبانی شرعی مشروعیت الهی و قطعیت لازم را تامین می کنند و مبانی عقلی زمینه پویایی و کارآمدی نظام فقهی را در مواجهه با پدیده های نوظهور اقتصادی مانند: پولشویی، قاچاق ارز و رانت اطلاعاتی تضمین می نمایند.

مراجع

Akhtari, A. A. (2013). Resistance Economy: Foundations and Strategies. Amir Kabir.

Al-Kulayni, M. i. Y. q. (1987). Al-Kafi. Dar al-Kutub al-Islamiyya.

Al-Shahid al-Awwal, M. i. M. a.-A. (1989). Al-Lum'a al-Dimashqiyya fi Fiqh al-Imamiyya. Mu'assasat al-Dimashqiyya.

Azarnoush, A. (2007). Contemporary Arabic-Persian Dictionary. Ney Publishing.

Fadil al-Miqdad, M. i. A. (2005). Kanz al-Irfan fi Fiqh al-Quran (Vol. 1). Navid-e Islam.

Hashemi, S. M. (2002). Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran. Mizan.

Hosseini, S. R. (2003). Economic Development Based on the Quran and Hadith. Dar al-Hadith.

Ibn Abi al-Hadid, A. a.-H. i. H. A. (1984). Sharh Nahj al-Balagha. Dar Ihya al-Kutub al-Arabiyya.

Khoei, S. A. (1998). Misbah al-Fiqaha (Vol. 2). Davari.

Khomeini, S. R. (2002). Tahdhib al-Usul (Vol. 3). Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.

Makarem Shirazi, N. (1991). Al-Qawa'id al-Fiqhiyya (Vol. 1). Imam Ali ibn Abi Talib School.

Makarem Shirazi, N. (1997). Anwar al-Fiqaha. Imam Ali ibn Abi Talib School.

Mohammadi, A. (1990). Foundations of Islamic Legal Inference. University of Tehran Press.

Mohammadi, A. (2005). Foundations of Islamic Legal Inference (22nd ed.). University of Tehran Press.

Mohammadi Reyshahri, M. (2009). Consumption Pattern from the Perspective of the Quran and Sunnah. Dar al-Hadith.

Mousavi Bojnourdi, S. M. (1998). Al-Qawa'id al-Fiqhiyya (Vol. 1). Nashr al-Hadi.

Nourzad, F. (2010). Examining the Crimes of Embezzlement and Unlawful Possession of State Property. Ferdowsi Publications.

Sharifzadeh, M. J. (2012). Law and Economics in Islam. Imam Sadiq University Press.

Shekari, R. A. (2008). Principles of Jurisprudence (1st ed.). Tarh-e Novin-e Andisheh.

Tabatabaei, S. M. H. (1992). Persian Translation of Tafsir al-Mizan. Islamic Publications Office.

Tavousi Asl, H. (2025). Examining the Economic Legal System in the Holy Quran and the Realization of a Resistance Economy

Zeraat, A. (2012). Economic Criminal Law (1st ed.). Jangal / Javdaneh.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

طاوس اصل ح. ا. . ., سماواتی ع., & نعیمی ط. س. (1406). بازخوانی فقهی -  قرآنی مبانی جرم انگاری جرائم اقتصادی در پرتو الگوی اقتصاد مقاومتی. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست, 1-18. https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/975