حق برخورداری از آب و هوای سالم در اسناد بین الملل و حقوق ایران و ضمانت کیفری آن

چکیده

آب و هوای سالم از عناصر مهم حق بر برخورداری از محیط زیست سالم است. در همین حال آلودگی آب و هوا یکی از اقسام آلودگی‌های زیست­ محیطی است­که آثار زیانباری بر زیست انسانی داشته و سلامت محیط زیست و شهروندان را در معرض خطر جدی قرار داده است. همین امر بررسی حق برخورداری از آب و هوای سالم در اسناد بین الملل و حقوق ایران و ضمانت کیفری آن را به یک ضرورت مبدل ساخته است. بر اساس آنچه گفته شد هدف مقاله حاضر بررسی رویکرد حقوق ایران و اسناد بین­المللی نسبت به حق برخورداری از آب و هوای سالم و ضمانت­کیفری این حق است. این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که هم در حقوق ایران و هم در اسناد بین‌الملل حق برخورداری از آب و هوای سالم مورد حمایت قرارگرفته و دولت‌ها متعهد شده‌اند که قوانین لازم در این خصوص وضع و نسبت به رعایت این قوانین همت گارند. در سطح بین­المللی، نمی‎توان از ضمانت­کیفری رعایت حقوق مورد اشاره سخن به­ میان آورد زیرا اساساً ضمانت کیفری جرائم زیست محیطی آن گونه که باید توسعه نیافته است. در سطح داخلی اما هم در حمایت از حق برخور داری از آب سالم و هم برخورداری از هوای سالم، قانون­گذار، مجازات‌هایی چون حبس و جزای نقدی در نظر گفته است. با این حال به نظر می‌رسد ضمانت اجراهایی تعیین شده چندان بازدارنده نیست.