بررسی فقهی کاربرد قاعده فراغ در حقوق کیفری

چکیده

قاعده فراغ از قواعد فقهی است که در خصوص کاربرد آن در حقوق کیفری از منظر فقهی چندان مورد توجه قرار نگرفته است این در حالی است که این قاعده در امور کیفری تاثیرگزار بوده است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی این سؤال است که از منظر فقهی، قاعده فراق در حقوق کیفری چه کاربردی دارد؟ این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که قاعده فراغ در مواردی چون جریان استدلال کیفر، منع محاکمه مجدد و در شرایط امور کیفری کاربرد دارد. همچنین می‌توان به اعتبار دخول در غیر در قاعده فراغ با توجه به عنصرکیفر در حقوق کیفری اشاره کرد. قاعده فراغ در دادرسی کیفری شکلی استفاده می‌گردد که وقتی قاضی در قضیه مطروحه اقدام به صدور حکم نمود کار از دادگاه خارج و حکومت از دادگاه سلب می‌شود. یعنی حاکم از آن قضیه فارغ است و دیگر مجاز و صالح نیست در آن واردشده و تغییری در حکم خود بدهد فراغ بعد از مجازات¬های سالب حیات و تخریب و قلع‌وقمع از مصادیق جدید قاعده فراغ است. قاعده‌ی فراغ در جریان حقوق کیفری حاکی از این است که شک در صحت عمل پس از فراغت از حکم کیفر به‌صرف نمی‌تواند از قاعده فراغ بهره‌مند گردد بلکه باید شرایط دیگر همچون حساسیت نوع حکم در نظر گرفته شود چرا که قطعاً حکم اعدام با حکم حبس یکسان نیست و دارای تبعات بسیاری است.