بررسی تطبیقی آثار قراردادهای الکترونیکی و قراردادهای مدنی

نویسندگان

  • احمد بنازاده گروه حقوق خصوصی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامي، دبی، امارات متحده عربی نویسنده https://orcid.org/0000-0002-7721-8927
  • سید هادی حسینی گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-3821-0663
  • حسین مهرپور محمدآبادی گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-9294-7587

کلمات کلیدی:

آثار قراردادهای الکترونیکی, قرارداد الکترونیکی, آثار قرارداد مدنی, قرارداد سنتی

چکیده

گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات، شیوه انعقاد و اجرای قراردادها را دگرگون ساخته و قراردادهای الکترونیکی را به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تنظیم روابط حقوقی و اقتصادی تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی آثار قراردادهای الکترونیکی و قراردادهای مدنی و تبیین میزان اشتراک و افتراق آنها انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه تطبیقی قواعد عمومی قراردادها و الزامات ویژه محیط الکترونیکی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قراردادهای الکترونیکی از حیث مبانی اساسی، ماهیتی متفاوت از قراردادهای مدنی ندارند و اصولی همچون حاکمیت اراده، لزوم قرارداد، صحت معامله، نسبی بودن آثار قرارداد، اهلیت طرفین و ضرورت وجود قصد و رضای معتبر در هر دو نوع قرارداد حاکم است. تفاوت اصلی در شیوه ابراز اراده، نحوه شکل‌گیری ایجاب و قبول، احراز هویت طرفین، تعیین زمان و مکان انعقاد، ارزش اثباتی داده‌پیام و استفاده از امضای الکترونیکی مشاهده می‌شود. همچنین، آثار قرارداد نسبت به طرفین و اشخاص ثالث، اصل الزام‌آوری تعهدات، امکان مطالبه اجرای قرارداد و مسئولیت ناشی از نقض تعهد در هر دو حوزه بر مبانی مشابهی استوار است. با این حال، محیط الکترونیکی به سبب عدم حضور فیزیکی طرفین، دخالت سامانه‌های خودکار، نقش پلتفرم‌ها و واسطه‌های فنی و وابستگی به داده‌های دیجیتال، مسائل خاصی را در زمینه انتساب اراده، اثبات قرارداد و اجرای تعهدات ایجاد می‌کند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که قرارداد الکترونیکی را باید صورت فناورانه قرارداد مدنی دانست و قواعد خاص تجارت الکترونیکی نیز باید عمدتاً در جهت تکمیل و سازگار ساختن قواعد عمومی قراردادها با ویژگی‌های محیط دیجیتال تنظیم شوند، نه ایجاد نظامی مستقل و منفک از حقوق مدنی.

مراجع

Aghaei Bajestani, M., & Rouhani Moghaddam, M. (2008). Offer and Acceptance in Electronic Transactions. Jurisprudence and Legal Foundations, 4(13).

Akbarineh, P., & Mahmoudzadeh, F. (2016). Elements of Transaction Formation in Cyberspace. International Congress on Islamic and Human Sciences, Tehran.

Amiri Ghaem Maghami, A. (2008). Law of Obligations: General Principles and Legal Events (Vol. 2). Mizan.

Ansari, M. i. M. A. (2013). The Book of Commercial Transactions (Vol. 1). Dar al-Hikma.

Babagoli, I., & Khanlarzadeh, F. (2010). Barriers to the Growth and Development of E-Commerce in Iran. First National Conference on New Technologies in Engineering Sciences, Mashhad.

Cheeseman, H. R. (2003). Contemporary Business & E-Commerce Law. Pearson Education.

Dobson, P. (2003). Charles worths business law.

Emami, S. H. (2019). Civil Law (Vol. 1). Eslamieh.

Feyz Chekap, G. N. (2003). Proceedings of the Electronic Commerce Conference.

Ghanbari, A. (2014). Electronic Commerce Law. Jangal.

Ghasemzadeh, S. M. (2010). Civil Law: Principles of Contracts and Obligations in Theory and Practice. Dadgostar.

Ghorbanvand, M. B. (2010). The Time and Place of Electronic Contract Formation. Public Law Research, 12(29).

Jafari Langroudi, M. J. (2009). Encyclopedia of Civil and Commercial Law: Obligations, Contracts and Unilateral Legal Acts (Vol. 1). Ganj-e Danesh.

Jahani, N. (2017). Principles Governing Electronic Contracts in Iranian Law. Pajouhesh-e Melal, 2(17).

Katouzian, N. (2000). A Step toward Justice (Vol. 2). University of Tehran Press.

Katouzian, N. (2019). Specific Contracts (Vol. 1). Ganj-e Danesh.

Katouzian, N. (2020). General Rules of Contracts (Vol. 1). Majd.

Kaviar, H., & Mafi, H. (2013). Legal Sources of Private International Law and Arbitration: Domestic and International. Majd.

Moghaddam, A., Almasi, N. A., & Akhlaqi, B. (2017). Rights and Duties of Contracting Parties in Electronic Sales. Iranian and International Comparative Law Research, 10(37).

Moghaminia, M. (2012). The Formation and Characteristics of Electronic Contracts. Civil Law Knowledge, 1(1).

Mohseni Moghaddam, R. (2010). An Examination of Electronic Commercial Documents Science and Research University].

Nouri, M. A., & Nakhjavani, R. (2011). Electronic Commerce Law. Ganj-e Danesh.

Safaei, H. (2005). Civil Law: Persons and Incapacitated Persons. SAMT.

Safaei, S. H. (2013). Civil Liability: Noncontractual Obligations. SAMT.

Sanayei, A. (2002). Electronic Commerce in the Third Millennium. Academic Center for Education, Culture and Research, Isfahan.

Shahidi, M. (2001). Formation of Contracts and Obligations. Majd.

Shahidi, M. (2010). Legal Thoughts. Majd.

Shakouri Moghaddam, M. (2005). Electronic Commerce Law. Zarreh.

Tahouri, S. (2017). The Nature of Sale and Its Formation in Jurisprudence and Civil Law. Sepehr Azin.

Zayn al-Din ibn Ali, a.-S. a.-T., & Shirvani, A. (2017). Commentary on al-Lum‘a. Dar al-Olum.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

بنازاده ا., حسینی س. ه., & مهرپور محمدآبادی ح. (1406). بررسی تطبیقی آثار قراردادهای الکترونیکی و قراردادهای مدنی. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست, 1-22. https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/993