مطالعه تطبیقی آثار حاکم بر اصل نسبی بودن آراء در حقوق ایران و نظام حقوقی کامن لا
کلمات کلیدی:
نسبی بودن, اصل, آراء قضایی, شخص ثالث, حقوق ایران, کامن لاچکیده
اصل نسبی بودن آراء یکی از اصول مهم در حقوق ایران و نظام حقوقی کامنلاست که تأثیرات آن در موضوعاتی همچون تعهدات، ارث، قراردادها و مسئولیت مدنی قابل بررسی است. هدف این پژوهش تحلیل آثار این اصل در حوزههای مذکور و تبیین موارد کاربرد آن در نظامهای حقوقی مورد نظر میباشد. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و با استفاده از منابع کتابخانهای و مقایسه تطبیقی میان نظام حقوقی ایران و کامنلا به بررسی آثار اصل نسبی بودن آراء پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که اصل نسبی بودن آراء در ایران بیشتر در چارچوب قوانین مدنی و آیین دادرسی مدنی تعریف شده و در موضوعاتی مانند قراردادها و تعهدات تأکید بر تأثیر آراء تنها بر طرفین دعوا دارد. در نظام حقوقی کامنلا نیز این اصل به صورت گستردهتر در موضوعاتی همچون مسئولیت مدنی و ارث به کار گرفته میشود، اما با انعطافپذیری بیشتر در برخی موارد خاص این مسئله محرز است. اصل نسبی بودن آراء به عنوان یک اصل مهم در حفظ حقوق طرفین دعوا و جلوگیری از تأثیرگذاری تصمیمات قضایی بر اشخاص ثالث، نقش اساسی ایفا میکند. با این حال، تفاوتهایی در نحوه اجرای این اصل میان نظامهای حقوقی ایران و کامنلا وجود دارد که ناشی از تفاوتهای حقوقی این دو سیستم است. پیشنهاد میشود که با بهرهگیری از تجربیات نظام کامنلا، اصلاحاتی در قوانین ایران صورت گیرد تا کارآمدی این اصل افزایش یابد.
مراجع
Al-Mawardi, A. H. (1986). The Ordinances of Government (2nd ed.). Maktab al-A'lam al-Islami.
Beheshti, M. J., & Mardani, N. (2010). Civil Procedure (Vol. 2). Mizan Publishing.
Brown, E. (2018). Judicial Precedents and Their Binding Nature. Cambridge University Press.
Davis, L. (2017). Impact of Relative Effect of Judgments in Legal Systems. University of Chicago Press.
Ghamami, M. (2023). Semantic analysis of the 'Third Party' in third-party appeals against court judgments: A discussion on Unified Judicial Precedent No. 831 of the Supreme Court (May 23, 2023). Journal of Critique and Analysis of Judicial Rulings, 2(4).
Ghamami, M., & Mohseni, H. (2011). Principles of Transnational Civil Procedure. Mizan Publishing.
Ghasemzadeh, S. M. (2022). Civil Law (Summary of Contracts and Obligations). Dadgostar Publications.
Hayati, A. A. (2014). Civil Procedure (Vol. 2). Mizan Publishing.
Jalilian, N., & Hayati, A. A. (2014). Investigating the relationship between the principle of privity of contracts and stipulations for the benefit of a third party. 1st National Conference on Advocacy, Ethics, Jurisprudence, and Law,
Johnson, M. (2020). Principles of Common Law and Judicial Decisions. University of Toronto Press.
Mohebbi, A. (2011). Investigating the legal and judicial components of economic security. Judicial Law Views(53).
Omar, N. I., & Khalil, A. (2004). Civil Procedure Law. Manshurat al-Halabi al-Huquqiyya.
Saket, M. H. (2003). Adjudication in Islamic Law. Mizan Publishing.
Salehi Zahabi, J. (2010). The principle of the relativity of judicial judgments. The Juridical Review (Journal of Justice), 74(71).
Smith, J. (2015). The Doctrine of Relativity of Judgments in Common Law. Oxford University Press.
Taherkhani, S. (2015). The principle of privity of contracts and its exceptions with an approach to French law Islamic Azad University, Central Tehran Branch].
Thomas, E. W. (2005). The Judicial Process, Realism, Pragmatism, Practical Reasoning and Principles. Cambridge University Press.
Wilson, R. (2019). Comparative Analysis of Common Law Principles. Thomson Reuters.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Saman Motaghi Shahri (Author); Saeed Mohseni (Corresponding author); Mehdi Firoozabadian (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.