مطالعه تطبیقی سیاست جنایی تقنینی در جرایم مالیاتی در حقوق ایران و آمریکا
کلمات کلیدی:
سیاست جنایی مالیاتی, فرار مالیاتی, ایران و آمریکا, پیشگیری و کشف تخلفات, تحلیل تطبیقیچکیده
این پژوهش با تمرکز بر واکاوی سازوکارهای قانونی و اجرایی در حوزه مقابله با فرار مالیاتی، به دنبال تبیین چگونگی شکلگیری سیاست جنایی مالیاتی در ایران و آمریکا و ارزیابی میزان کارآمدی هر یک در پیشگیری، کشف و مقابله با تخلفات مالیاتی است. برای دستیابی به این هدف، دادهها از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانهای شامل قوانین، مقررات، آرای قضایی، اسناد سیاستگذاری و منابع علمی داخلی و خارجی گردآوری شده و سپس با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بهرهگیری از تحلیل محتوا و مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که هر دو نظام از مجموعهای از ابزارهای کیفری و غیرکیفری بهره میبرند، اما میزان انسجام نهادی، سطح استفاده از فناوری و رویکرد پیشگیرانه در آنها متفاوت است. در ایران، ساختار پاسخگذاری بر سهلایه اداری، جبرانی و کیفری استوار است و با وجود تقویت بُعد کیفری در اصلاحیه ۱۳۹۴، ضمانتاجراهای اداری همچنان نقش غالب دارند. همچنین، سیاست جنایی ایران اخیراً به سمت تدابیر پیشگیرانه اجتماعی و وضعی مانند ارتقای فرهنگ مالیاتی، مکانیزهسازی فرایندها و ایجاد پایگاههای اطلاعاتی حرکت کرده است. در مقابل، نظام آمریکا از ساختاری منسجم و فناوریمحور برخوردار است که از طریق همکاری هماهنگ سازمان خدمات درآمد داخلی ایالات متحده، وزارت خزانهداری و وزارت دادگستری، بهطور گسترده از ابزارهایی چون تحلیل کلاندادهها، هوش مصنوعی و بازدارندگی هدفمند استفاده میکند. بهرهگیری از جریمههای پلکانی، توافقهای مالیاتی و پیگیری پروندههای نمادین نیز موجب افزایش تمکین مالیاتی میشود. بر اساس یافتهها، ارتقای کارآمدی سیاست جنایی مالیاتی در ایران نیازمند تقویت زیرساختهای اطلاعاتی، افزایش شفافیت، توسعه فناوریهای نظارتی و توجه جدیتر به رویکردهای دادهمحور و پیشگیرانه است.
مراجع
Ardebili, M. A. (2020). Public Criminal Law (Vol. 2). Mizan.
Cobham, A., Gray, L., & Murphy, R. (2021). Tax Haven Networks and Global Financial Transparency. Economic Policy, 36(108), 823-858.
Dehghani, A. (2017). A Comparative Study of the Iranian Tax System. Mizan.
Esfandiari, M., & Nourpour, M. (2017). Applied Tax Law. Jangal.
Farhangi, M. H. (2017). Tax Law and the System of Direct Taxes in Iran. Mizan.
Gholipour, M. (2017). Tax Law and Tax Crimes. Jangal.
Goldouzian, I. (2017). Essentials of Public Criminal Law. Mizan.
Habibzadeh, M. J. (2014). Special Criminal Law (Economic Crimes). University of Tehran Press.
Hosseininejad, H. (2016). Economic Crimes and Criminal Policy. SAMT.
Karimi Varki, M. Q., & Eslami Varki, M. (2020). Foundations of the Criminalization of Tax Evasion in the Legal System of Iran. International Conference on Jurisprudence, Law, and Religious Research,
Katouzian, N. (2012). Non-Contractual Obligations. Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Lazerges, C., & Najafi Abrandabadi, A. (2016). Criminal Policy. Mizan.
Lederman, L. (2023). The Evolving Nature of Tax Penalties and Compliance Strategies in the U.S. Virginia Tax Review, 43(2), 215-262.
Luttmer, E. F. P., & Singhal, M. (2023). Trust in Government and Voluntary Tax Compliance. American Economic Review, 113(3), 792-821.
Mahdavi-Rad, A. (2019). Tax Procedure. Jangal.
Mir-Mohammad Sadeghi, H. (2019). Crimes Against Property and Ownership. Mizan.
Mir-Mohammad Sadeghi, H. (2020). Crimes Against Property and Ownership. Mizan.
Nagin, D., Slemrod, J., Blumenthal, M., & Christian, C. (2015). Taxpayer Audits and Deterrence: An Experimental Perspective. Journal of Economic Behavior and Organization, 120, 1-17.
Rahimi, A. (2019). Tax Procedure and Adjudication. Dadgostar.
Rostami, V. A. (2014). Public Finance. Mizan.
Saeidi, H. (2018). Analysis of Tax Sanctions in Iranian Law. Jangal.
Slemrod, J. (2021). Tax Systems and Enforcement in the Era of Big Data. Journal of Economic Perspectives, 35(4), 121-145.
Tahmasbi, M. (2019). The Legal System of Taxes in Iran. Mizan.
Torgler, B., & Schneider, F. (2021). Shaping Compliance through Trust: A Behavioral Approach to Tax Crime Policy. International Journal of Law, Crime and Justice, 64, 100-119.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Leila Arianparsa (Author); Davood Karami (Corresponding author); Mosayeb Javidmehr (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.