رهن مال مستقبل در حقوق مدنی عراق؛ از جواز تعهد بر مال مستقبل تا بطلان وثیقه به اقتضای اصل تخصیص رهن
کلمات کلیدی:
رهن, مال مستقبل, رهن تأمینی, مال مرهون, حقوق عراق, اصل تخصیص رهنچکیده
رهن مال مستقبل به معنای وثیقه قرار دادن مالی است که در زمان انعقاد عقد رهن هنوز موجود نشده یا هنوز به مالکیت راهن درنیامده است، اما تحقق یا تملک آن در آینده انتظار میرود. این نوع رهن از جهت ارتباط با قواعد عمومی تعهدات، اصل آزادی قراردادها و مقررات خاص حقوق عینی، از مسائل مهم در حقوق مدنی عراق به شمار میآید.مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا با وجود پذیرش تعهد نسبت به مال آینده در قواعد عمومی قانون مدنی عراق، میتوان چنین مالی را موضوع رهن تأمینی قرار داد یا خیر. ابهام اساسی در این است که رهن مال مستقبل با شرایطی مانند معین بودن مال مرهون، مالکیت راهن، قابلیت ثبت و امکان فروش در مزایده علنی تا چه اندازه سازگار است.هدف این پژوهش، بررسی مبانی قانونی و فقهی رهن مال مستقبل، تحلیل شرایط صحت مال مرهون و تبیین ضمانت اجرای رهن مالی است که در زمان عقد هنوز موجود یا مملوک راهن نیست. همچنین پژوهش حاضر در پی آن است که موضع قانونگذار، دکترین حقوقی و رویه قضایی عراق را در خصوص اعتبار یا بطلان رهن مال آینده روشن سازد.روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از منابع کتابخانهای، قوانین مدنی و ثبتی عراق، دیدگاههای حقوقدانان و آرای قضایی مرتبط انجام شده است.نتایج تحقیق نشان میدهد که هرچند تعهد نسبت به مال آینده در قواعد عمومی قابل پذیرش است، اما رهن مال مستقبل در حقوق عراق اصولاً معتبر نیست؛ زیرا با اصل تخصیص رهن، لزوم مالکیت راهن، معین بودن مال مرهون، قابلیت ثبت و امکان اجرای رهن تعارض دارد. بنابراین، لازم است قانونگذار عراق حکم صریحی درباره بطلان یا شرایط استثنایی رهن مال آینده پیشبینی کند.
مراجع
Al-Bashir, M. T., & Taha, G. H. A Concise Treatise on Accessory Real Rights. Dar al-Kutub / Dar al-Hurriyya.
Al-Jawhari, A. N. I. i. H. (1987). Al-Sihah: The Crown of Language and the Correct Arabic. Dar al-Ilm lil-Malayin.
Al-Mashhadi, I. (2000). Selections from the Judgments of the Court of Cassation. Al-Zaman Press.
Al-Sanhuri, A. a.-R. A. Al-Wasit in Explaining Civil Law: Personal and Real Securities.
Bayat, S. (1962). Iraqi Civil Judiciary. Al-Ahliyya Printing and Publishing Company.
Dehkhoda, A. A. (1998). Dehkhoda Dictionary. University of Tehran, Dehkhoda Dictionary Institute.
Ibn Faris, A. i. F. i. Z. (1999). Dictionary of Language Standards. Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Mansour, M. H. (2005). The General Theory of Credit. Mansha'at al-Ma'arif.
Mansour, M. M. (1963). Real Securities. Al-Alamiyya Press.
Moein, M. (2007). Moein Persian Dictionary (3rd ed.). Zarrin Publishing Institute / Amir Kabir.
Mursi, M. K. (1949). A Concise Treatise on Personal and Real Securities. Al-Alamiyya Press.
Saad, A. M. (1990). Personal and Real Securities in Egyptian and Yemeni Law: A Comparative Study. Dar al-Nahda al-Arabiya.
Salama, A. (1968). Lessons in Civil Securities. Dar al-Nahda al-Arabiya.
Shanab, M. L. (1974). Lessons in Real and Personal Securities. Dar al-Nahda al-Arabiya.
Tanagho, S. A. S. (1965). Real Securities over Aircraft. Journal of Legal and Economic Sciences, Ain Shams University.
Zahran, H. M. M. (2004). Real and Personal Securities. Dar al-Matbouat al-Jami'iyya.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Asmaa Khalif Al-Hashemi (Author); Mohammad Amin Fard (Corresponding author); Ahmad Mortazi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.