سیاست جنایی ایران و فرانسه در قبال جرائم علیه امنیت ملی با تأکید بر رویه قضایی

نویسندگان

    حسن بابائی زکلیکی گروه حقوق، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران.
    علیرضا داداش زاده * گروه حقوق، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران. 2161553801@iau.ac.ir
    بهنام قنبرپور گروه حقوق، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران.

کلمات کلیدی:

سیاست جنایی, امنیت ملی, جرائم علیه امنیت ملی, رویه قضایی, حقوق ایران, حقوق فرانسه, آزادی‌های بنیادین

چکیده

جرائم علیه امنیت ملی از مهم‌ترین حوزه‌های مداخله حقوق کیفری در نظام‌های معاصر به‌شمار می‌آیند؛ زیرا از یک‌سو با حفظ موجودیت دولت، تمامیت ارضی، استقلال سیاسی و نظم عمومی پیوند دارند و از سوی دیگر، به دلیل گستردگی مفهیم و قابلیت تفسیرپذیری آن‌ها، می‌توانند با حقوق و آزادی‌های بنیادین، به‌ویژه آزادی بیان، فعالیت سیاسی و تضمین‌های دادرسی منصفانه، در تعارض قرار گیرند. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی سیاست جنایی ایران و فرانسه در قبال جرائم علیه امنیت ملی با تأکید بر رویه قضایی، در پی پاسخ به این پرسش است که دو نظام حقوقی یادشده چگونه میان ضرورت حمایت از امنیت ملی و الزام به رعایت حقوق بنیادین توازن برقرار می‌کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی و با بهره‌گیری از منابع قانونی، دکترین حقوقی و نمونه‌های رویه قضایی، ابعاد تقنینی و قضایی این سیاست جنایی را در دو کشور بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در هر دو نظام، سیاست جنایی در قبال جرائم علیه امنیت ملی ماهیتی امنیت‌محور، پیشگیرانه و مبتنی بر مداخله زودهنگام دارد؛ با این تفاوت که در ایران این سیاست بیشتر بر حفظ نظام سیاسی، امنیت داخلی و خارجی و صیانت از ساختار حقوق اساسی جمهوری اسلامی استوار است، حال آن‌که در فرانسه بر حمایت از منافع اساسی ملت، نهادهای جمهوری، نظم عمومی و مقابله با تروریسم و تهدیدات سازمان‌یافته تکیه دارد. بررسی تقنینی نشان می‌دهد که حقوق ایران در برخی عناوین، از جمله اجتماع و تبانی، تبلیغ علیه نظام، عضویت در گروه‌های مخالف، جاسوسی و برخی جرائم حدی، با مفاهیمی کلی‌تر و ظرفیت تفسیر موسع‌تری مواجه است؛ در حالی که در فرانسه، هرچند جرم‌انگاری امنیتی به‌ویژه در حوزه تروریسم و تهدیدات سایبری توسعه یافته، اما این توسعه در کنار سازوکارهای مؤثرتری از نظارت قانون اساسی، اداری و قضایی اعمال می‌شود. در بخش رویه قضایی نیز مقاله نشان می‌دهد که در هر دو کشور، قصد امنیتی، سازمان‌یافتگی رفتار، قابلیت اخلال در نظم عمومی و پیوند با شبکه‌های تهدید از معیارهای اصلی تشخیص وصف امنیتی رفتار هستند. با این حال، رویه قضایی ایران در پاره‌ای موارد هنوز با چالش تفکیک دقیق میان رفتار سیاسی و مدنی مشروع و رفتار مجرمانه علیه امنیت ملی روبه‌روست، در حالی که در فرانسه، با وجود توسعه رویکرد پیشگیرانه، کنترل‌های نهادی و اصل تناسب نقش برجسته‌تری در تحدید امنیت‌گرایی ایفا می‌کنند. در نتیجه، مقاله به این جمع‌بندی می‌رسد که تفاوت اساسی دو نظام نه در اصل حمایت از امنیت ملی، بلکه در میزان شفافیت مفاهیم، کیفیت کنترل قضایی و گستره تضمین‌های محدودکننده قدرت کیفری دولت است.

مراجع

Aghajani, M., Mirkhalili, S. M., & Haji Dehabadi, A. (2021). Pathology of Iran's criminal policy in light of scapegoat theory. Contemporary Comparative Legal Studies, 12(23), 185-210. https://doi.org/10.22034/law.2021.42299.2743

Aghigh, S. R., Salehi, K., & Barkhordari, A. (2022). Neglect of legislative requirements in Iranian criminal laws in the field of crimes against security. Public Law Knowledge Quarterly, 11(38), 104-140.

Ali Arab, A. (2020). Crimes against security and public order (1st ed.). Jangal Publications.

Allahverdi, F. (2020). Jurisprudential and legal study of the crimes of corruption on earth and baghy in the Islamic Penal Code 2013 and comparison with former laws. Journal of Jurisprudence and Law, 13(2), 169-194.

Ashworth, A., & Horder, J. (2013). Principles of Criminal Law (7th ed.). Oxford University Press. https://cdn.oujdalibrary.com/books/607/607-principles-of-criminal-law-(www.tawcer.com).pdf

Bahrami, R., Norouzi, N., & Vorvayi, A. (2022). Dignity-oriented legislative criminal policy in the detection of crimes against security. Intelligence and Criminal Research Quarterly, 17(3), 161-188. https://www.magiran.com/p2561798

Borhani, M. (2015). Corruption on earth: substantive ambiguity and practical corruptions. Criminal Law and Criminology Studies, University of Tehran, 2(2-3), 19-44.

Delmas-Marty, M. (2011). The imaginative forces of law: toward a community of values. IV. Seuil.

Farr, T. F. (2008). World of faith and freedom: why international religious liberty is vital to American national security. Oxford University Press.

Jafari Nadoushan, A. A. (2021). A comparative study of the functions of the Guardian Council in Iran, France, and the United States. https://www.psri.ir/?

Jamshidpour, J., Khoini, G., & Tajri, F. (2020). A comparative study of the position of judicial precedent in the legal systems of Iran and France. Parliament and Strategy Quarterly, 27(101), 295-316.

Khaleghi, A. (2026). Criminal Procedure (51st ed., Vol. 2). Shahr-e Danesh Publications.

Koushki, G., & Alizadeh Seresht, N. (2015). A look at the scope of security crimes in light of the jurisdiction of the Revolutionary Court. Criminal Law Research, 4(12), 99-124.

Lari Nejad, M., & Mansourian, M. (2022). An inquiry into the distinction between political crime and security crime: analysis of political-crime cases in Iran. Legal Civilization Quarterly, 5(13), 53-78.

Lepoutre, D. (2010). France is afraid: a social history of "insecurity".

Manova, N. S. (2018). Criminal procedure means of fight against crime as a factor of ensuring the national security. Legal Concept = Pravovaya Paradigma, 17(2).

Mohammad Nasl, Z., Mohammad Nasl, G., & Goldouzian, I. (2020). Comparative study of unauthorized computer interception in the criminal laws of Iran, England, and France. Intelligence and Criminal Research Quarterly, 15(17), 9-32.

Nowbahar, R. (2019). From preserving the government to preserving the system. Public Law Research Quarterly, 21(63), 43-64.

Paleri, P. (2022). Rule of law and role of government: law making, enforcing and national security. In Revisiting National Security: Prospecting Governance for Human Well-Being (pp. 303-340). Springer Nature Singapore.

Rahbarpour, M. R., & Nourmohammadi, H. (2018). Legal and judicial challenges of the crime of corruption on earth in the Islamic Penal Code 2013. Criminal Law Research Quarterly, 6(22), 205-232.

Rahimi Nejad, E., & Safarkhani, M. (2014). Study of the crime of baghy in Imamiyyah jurisprudence and Iranian law. Islamic Law Journal, 11(40), 105-133.

Rezaei Toodeshki, H., Majidi, S. M., & Baghizadeh, M. J. (2019). Pathology of Iran's criminal policy in the field of crimes against security. Iranian Political Sociology Monthly, 2(4), 1165-1184. https://doi.org/10.30510/psi.2023.406244.4350

Roshan, H. (2015). Analysis of Article 9 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. Kanun Monthly(147-148), 169-174.

Sharafati, S. (2021). Comparative study of crimes against security in Iran and France Razaviyeh Institute of Higher Education]. Saveh.

Stryzhevska, A., Ilina, O., Ptashchenko, D., & Kolos, O. (2023). Crimes against the fundamentals of national security of Ukraine (2014-2018): level, dynamics, structure. Pakistan Journal of Criminology, 15(4).

Vaziri, M., & Mohammadi, J. (2018). Study of the crime of baghy in Islamic schools of jurisprudence and its comparison with the Islamic Penal Code 2013 and the Political Crime Act 2015. Comparative Jurisprudence Journal, 6(12), 231-253.

Welch, S. A. (2016). Human trafficking and terrorism: utilizing national security resources to prevent human trafficking in the Islamic State. Duke Journal of Gender Law & Policy, 24, 165.

Yaremko, G., Ivanova, N., Mandrychenko, Z., & Gorpyniuk, O. (2021). Criminal and legal protection of national security: problems of systematization of crimes. Amazonia Investiga, 10(47), 207-215.

Yazdian Jafari, J. (2016). The conflict between individual and national security in crimes against security. Criminal Law Research Quarterly, 4(14), 59-81.

Zahereh, A. A. (2025). Crimes against national security. https://en.civilica.com/note/13746/

Zarafshan, A., & Heidari, M. (2022). Criminal policy in Iran: a public law approach. Mizan.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۶/۰۶/۰۱

ارسال

۱۴۰۵/۰۱/۱۹

بازنگری

۱۴۰۵/۰۴/۱۷

پذیرش

۱۴۰۵/۰۴/۲۶

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

بابائی زکلیکی ح. .، داداش زاده ع.، و قنبرپور ب. . (1406). سیاست جنایی ایران و فرانسه در قبال جرائم علیه امنیت ملی با تأکید بر رویه قضایی. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، 1-31. https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/768

مقالات مشابه

1-10 از 379

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.