بررسی اِعمال قواعد حقوق رقابت بر اعمال حاکمیتی دولت در ایران
کلمات کلیدی:
حقوق رقابت, اعمال حاکمیتی, فعالیت اقتصادی دولت, شورای رقابت, اصل چهلوچهارم قانون اساسیچکیده
گسترش حضور دولت در فعالیتهای اقتصادی و افزایش مداخلات آن در بازار، تعیین قلمرو اِعمال قواعد حقوق رقابت نسبت به اقدامات دولت را به یکی از مهمترین چالشهای حقوق عمومی اقتصادی تبدیل کرده است.ابهام درتمایز میان اعمال حاکمیتی و فعالیتهای اقتصادی دولت، اجرای مؤثر قواعد حقوق رقابت را با دشواری مواجه ساخته است.هدف این پژوهش، تبیین مبانی و معیارهای حقوقی اِعمال قواعد حقوق رقابت بر فعالیتهای اقتصادی دولت درنظام حقوقی ایران و ارائه چارچوبی برای تفکیک اعمال حاکمیتی از فعالیتهای اقتصادی با بهرهگیری از مبانی حقوق عمومی و مطالعات تطبیقی است. پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. دادههای پژوهش از طریق مطالعه کتابخانهای و با استفاده از قوانین و مقررات، آرای مراجع قضایی، منابع فارسی و انگلیسی و بررسی تطبیقی نظامهای حقوقی ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده گردآوری و تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهدکه «ماهیت اقتصادی فعالیت» مهمترین معیار تعیین قلمرو اِعمال قواعد حقوق رقابت نسبت به اقدامات دولت است و صرف وابستگی اشخاص حقوقی به دولت، آنها را از شمول این قواعد خارج نمیکند.همچنین، فقدان معیار قانونی روشن برای تفکیک اعمال حاکمیتی از فعالیتهای اقتصادی، ابهام در حدود صلاحیت شورای رقابت و نبود رویه قضایی منسجم، از مهمترین موانع اجرای مؤثر حقوق رقابت در ایران است. نتایج پژوهش نشان میدهد که اِعمال قواعد حقوق رقابت بر فعالیتهای اقتصادی دولت، با رعایت اقتضائات اعمال حاکمیت، با مبانی حقوق عمومی تعارضی ندارد و تحقق رقابت سالم، حمایت از حقوق مصرفکنندگان و اجرای سیاستهای کلی اصل چهلوچهارم قانون اساسی را تقویت میکند. نوآوری پژوهش، ارائه چارچوبی تحلیلی مبتنی بر معیار« ماهیت اقتصادی فعالیت» و معیارهای مکمل آن برای تعیین قلمرو اِعمال قواعد حقوق رقابت نسبت به فعالیتهای اقتصادی دولت در نظام حقوقی ایران است.
مراجع
Alaeddini, A. A., & Shiri, M. (2016). Competition Law Rules in Iran and Their Developments in Light of the General Policies of Article 44 of the Constitution. Judgment Quarterly, 16(87), 119-147.
Alaeddini, M., & Shiri, M. (2016). The Position of the Competition Council in Iran's Economic Law System. Journal of Legal Research, 19(1), 109-132.
Areeda, P., & Hovenkamp, H. (2020). Antitrust Law: An Analysis of Antitrust Principles and Their Application. Aspen Publishers.
Bagheri, M., & Ghaffari Farsani, M. (2012). The Scope of Competition Law in Terms of Persons Subject to It. Commercial Research Journal(65), 87-113.
Bagheri, M., & Ghaffari Farsani, M. (2012). A Study of Competition Law in the Law on the Implementation of the General Policies of Article 44 of the Constitution. Journal of Legal Research, 14(3), 75-98.
Craig, P., & de Búrca, G. (2020). EU Law: Text, Cases, and Materials (7th ed.). Oxford University Press.
European, C. (2022). State Aid Rules and Services of General Economic Interest (SGEI).
Ghaffari Farsani, M. (2019). Competition Law and Its Civil Enforcement Guarantees. Mizan Publishing.
Hovenkamp, H. (2018). Federal Antitrust Policy: The Law of Competition and Its Practice (6th ed.). West Academic Publishing.
Jones, A., & Sufrin, B. (2019). EU Competition Law: Text, Cases, and Materials (7th ed.). Oxford University Press.
Jones, A., & Sufrin, B. (2023). EU Competition Law: Text, Cases, and Materials (8th ed.). Oxford University Press.
Oecd. (2021a). Competition Assessment Toolkit.
Oecd. (2021b). Competitive Neutrality Reviews: Maintaining a Level Playing Field between Public and Private Businesses.
Rostami, M., & Kamarkhani, A. (2015). Analysis of the Jurisdiction of the Competition Council in Dealing with Anticompetitive Practices. Public Law Journal, 16(2), 421-442.
Rostami, V., & Asgharnia, M. (2024). Economic Regulation Law. Mizan Publishing.
Rostami, V., & Kamarkhani, A. (2015). Application of Competition Law Rules to Governmental and Commercial Acts of the State. Private Law Studies Quarterly, 45(3), 431-451.
Tajarloo, R., & Karbasian, M. A. (2017). Rule of Law and Efficiency in Iran's Competition Law System. Public Law Studies Quarterly, 47(4), 979-994.
Unctad. (2022). Model Law on Competition.
Whish, R., & Bailey, D. (2021). Competition Law (10th ed.). Oxford University Press.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Matin Soleiman Tabar (Author); Mohammad Javad Rezaeizadeh (Corresponding author); Vali Rostami (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.