مطالعه تطبیقی: حکم دیه و قصاص جنایت بر ولد الزنا در فقه امامیه و مذهب حنفی
کلمات کلیدی:
دیه, قصاص, ولد الزنا, فقه امامیه, مذهب حنفی, جنایت, فقه تطبیقیچکیده
یکی از موضوعات چالشبرانگیز در فقه جزایی، وضعیت جنایت بر ولد الزنا (فرزند نامشروع) از حیث دیه و قصاص است. در فقه امامیه و مذهب حنفی، دیدگاههای متفاوتی در این باره وجود دارد. مسئله اصلی آن است که آیا ولد الزنا از نظر دیه و قصاص با ولد حلالزاده برابر است یا احکام متفاوتی دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر فقهی دو مذهب، به بررسی تطبیقی آرای فقیهان امامی و حنفی پرداخته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در فقه امامیه، مشهور فقها قائل به تساوی دیه ولد الزنا با ولد حلالزاده در جنایت خطئی و عمدی هستند، اما در قصاص، برخی تفاوتهایی قائل شدهاند. در مقابل، مذهب حنفی در مواردی دیه ولد الزنا را کمتر از دیه کامل دانسته و در قصاص نیز شرایط خاصی را مطرح کرده است. این مقاله پس از بررسی مبانی فقهی و روایی دو مذهب، به تحلیل آثار عملی این تفاوتها پرداخته و در نهایت راهکارهایی برای هماهنگی با موازین حقوق بشر ارائه میدهد.
مراجع
Abu Hanifa, N. i. T. (1989). Al-Fiqh al-Akbar. Rayzan Publications.
Al-Bahrani, Y. i. A. (1985). Al-Hada'iq al-Nadira (Vol. 24). Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Al-Hilli, H. i. Y. (1992). Qawa'id al-Ahkam (Vol. 3). Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Al-Hurr al-Amili, M. i. H. (1988). Wasa'il al-Shi'a (Vol. 29). Mu'assasat Al al-Bayt.
Al-Jaziri, A. a.-R. (2003). Al-Fiqh ala al-Madhahib al-Arba'a (Vol. 5). Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
Al-Kasani, A. B. i. M. (1986). Bada'i al-Sana'i (Vol. 7). Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
Al-Kashmiri, M. A. (1999). Al-Taqrir wa al-Tahbir (Vol. 2). Maktabat Bushra.
Al-Najafi, M. H. (1984). Jawahir al-Kalam (Vol. 42). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Al-Naraqi, A. i. M. M. (1996). Mustanad al-Shi'a (Vol. 19). Mu'assasat Al al-Bayt.
Al-Quduri, A. i. M. (1996). Mukhtasar al-Quduri. Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
Al-Sarakhsi, M. i. A. (1993). Al-Mabsut (Vol. 26). Dar al-Marifa.
Al-Shahid al-Thani, Z. a.-D. i. A. (1989). Al-Rawda al-Bahiyya (Vol. 10). Davari Bookstore.
Al-Tusi, M. i. H. (1967). Al-Mabsut (Vol. 7). Al-Maktaba al-Murtadawiyya.
Bagheri, A. (2016). The Ruling on Retaliation Against a Father for Killing His Child in Islamic Schools of Law. Comparative Jurisprudence Quarterly, 4(8), 35-62.
El-Awa, M. S. (1998). Punishment in Islamic Law: A Comparative Study. American Trust Publications.
Ibn Abidin, M. A. (1991). Radd al-Muhtar ala al-Durr al-Mukhtar (Vol. 6). Dar al-Fikr.
Kamali, M. H. (2010). Principles of Islamic Jurisprudence. Islamic Texts Society.
Makarem Shirazi, N. (2007). Blood Money in Islamic Jurisprudence. Imam Ali ibn Abi Talib School.
Mousavi, S. M. (2015). The Effect of Lineage on Blood Money and Retaliation from the Perspective of the Five Islamic Schools of Law. Quarterly Journal of Jurisprudential Research, 12(2), 125-150.
Peters, R. (2005). Crime and Punishment in Islamic Law: Theory and Practice from the Sixteenth to the Twenty-First Century. Cambridge University Press.
Rezaei, M. (2016). A Jurisprudential and Legal Examination of Blood Money and Retaliation Concerning a Child Born Outside Marriage [Master's thesis, University of Tehran].
Weiss, B. G. (2006). The Spirit of Islamic Law. University of Georgia Press.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Reza Elhami (Corresponding author); Ahmad Abdul-Amir Ali Al-Hayali (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
