بررسی تطبیقی نقش عنصر رضا در تحقق قراردادها در کشورهای ایران و امارات
کلمات کلیدی:
رضایت, قرارداد حقوقی, حقوق ایران, حقوق امارات متحده عربیچکیده
عنصر رضا یکی از بنیادی‌ترین ارکان شکل‌گیری و اعتبار قراردادها در نظام‌های حقوقی به شمار می‌رود و نقش آن در تعیین حدود الزام‌آوری تعهدات قراردادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی، جایگاه رضا را در تحقق قراردادها در حقوق ایران و امارات متحده عربی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در هر دو نظام حقوقی، قرارداد بر پایه توافق اراده‌های طرفین شکل می‌گیرد و رضایت آزادانه از شرایط اساسی اعتبار و اثرگذاری آن محسوب می‌شود. با این حال، میان قصد و رضا تفاوت مفهومی و حقوقی وجود دارد؛ قصد ناظر بر اراده ایجاد اثر حقوقی است، در حالی که رضا بیانگر پذیرش آزادانه و بدون اجبار همان اثر است. در حقوق ایران، این تفکیک به‌ویژه در معامله مکرَه آشکار می‌شود، زیرا فقدان رضا لزوماً موجب بطلان عقد نیست و در مواردی می‌تواند به عدم نفوذ قرارداد منجر شود؛ به‌گونه‌ای که رضایت لاحق قابلیت تکمیل اثر حقوقی آن را دارد. در حقوق امارات نیز رضایت متقابل و آزادی اراده در مرکز ساختار قراردادی قرار دارد و قواعد مربوط به اکراه، اشتباه و خیارات در حمایت از رضایت واقعی طرفین نقش ایفا می‌کنند. مقایسه دو نظام نشان می‌دهد که اگرچه هر دو از مبانی فقه اسلامی تأثیر پذیرفته‌اند، در نحوه طبقه‌بندی عیوب رضا و تعیین ضمانت اجرای آنها تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود. در مجموع، تحقق قرارداد معتبر در هر دو نظام مستلزم وجود اراده‌ای واقعی، آزاد و قابل انتساب به طرفین است و تفکیک دقیق میان بطلان، عدم نفوذ و قابلیت فسخ می‌تواند به افزایش انسجام و امنیت حقوقی در روابط قراردادی کمک کند.
مراجع
Aliabadi, A. (2002). Intention and consent and their effect on the formation of a contract. Articles and Studies(71), 149-165.
Bahrani, Y. (1984). The flourishing gardens on the rulings of the pure progeny.
Boroujerdi, A. M. M. (1932). Principles of civil procedure. Rahmatollah Moghaddam Semnani.
Hayes, A., Boyle, M. J., & Kvilhaug, S. (2024). What Does Accord and Satisfaction Mean in a Legal Contract? Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/a/accord-and-satisfaction.asp#citation-1
Jafari Langroudi, M. J. (1990). Law of obligations.
Jaziri, A. a.-R. (1985). Jurisprudence according to the four schools.
Katouzian, N. (2024). Juridical acts: Contracts and unilateral juridical acts (12 ed.). Ganj-e Danesh.
Levin, E. (2016). Accord and Satisfaction Requires a Dispute. https://www.gfrlaw.com/what-we-do/insights/accord-and-satisfaction-requires-dispute
Sarhan, A. I. (2024). Options That Impair the Binding Effect of Contract and Their Role in Protecting Contractual Consent: An Analysis of How Arab Civil Laws are Influenced by the Islamic Jurisprudence. Manchester Journal of International Economic Law(1).
Shahidi, M. (1998). Formation of contracts and obligations.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Masuod Hasanlufard (Author); Seyyed Mohammad Hosseini (Corresponding author); Mohsen Hassanpour (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
