از ممنوعیت مطلق تا تعهدات مثبت؛ تحول مفهوم پیشگیری از شکنجه در رویه نهادهای بین المللی

نویسندگان

  • ابوالقاسم فیض آبادی دانشجوی دکتری ، گروه حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-7253-0974
  • احمد مومنی راد دانشیار،گروه حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0005-1903-431X

کلمات کلیدی:

منع شکنجه, تعهدات مثبت, کنوانسیون منع شکنجه, کمیته منع شکنجه, پیشگیری از شکنجه, حقوق بین‌الملل

چکیده

ممنوعیت شکنجه از قواعد آمره حقوق بین‌الملل و از بنیادی‌ترین اصول حقوق بشر است؛ بااین‌حال، تداوم وقوع شکنجه نشان می‌دهد که ممنوعیت صرف، برای پیشگیری مؤثر از این پدیده کافی نیست. این پژوهش با هدف تبیین تحول مفهوم پیشگیری از شکنجه و بررسی توسعه تعهدات مثبت دولت‌ها در حقوق بین‌الملل، نقش اسناد و نهادهای بین‌المللی را در شکل‌گیری این رویکرد تحلیل می‌کند. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه اسناد بین‌المللی، رویه کمیته منع شکنجه، زیرکمیته پیشگیری از شکنجه، دیوان اروپایی حقوق بشر، دیوان بین‌آمریکایی حقوق بشر و نقش مکمل دیوان کیفری بین‌المللی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفهوم پیشگیری از شکنجه از تعهد صرف به خودداری از ارتکاب شکنجه فراتر رفته و مجموعه‌ای از تعهدات مثبت، از جمله جرم‌انگاری شکنجه، آموزش مأموران، نظارت بر اماکن سلب آزادی، انجام تحقیقات مؤثر، حمایت از قربانیان، ایجاد سازوکارهای ملی پیشگیری و تضمین پاسخگویی مرتکبان را در بر می‌گیرد. پیشگیری از شکنجه در حقوق بین‌الملل معاصر بر اجرای تعهدات مثبت دولت‌ها استوار است و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها تنها به ارتکاب مستقیم شکنجه محدود نمی‌شود، بلکه قصور در انجام اقدامات پیشگیرانه نیز می‌تواند موجب مسئولیت بین‌المللی آنان شود.

مراجع

Akhoundi, M. (2021). Criminal Procedure. Ministry of Culture and Islamic Guidance.

Association for the Prevention of, T. (2010). The Optional Protocol to the UN Convention against Torture: Implementation Manual (Revised ed.). APT.

Bigzadeh, E. (2019). Public International Law (Vol. 2). Ganj-e Danesh.

Burgers, J. H., & Danelius, H. (1988). The United Nations Convention against Torture: A Handbook on the Convention against Torture. Martinus Nijhoff Publishers.

Cassese, A., Gaeta, P., & Jones, J. R. W. D. (2013). Cassese's International Criminal Law (3rd ed.). Oxford University Press.

Evans, M. (2020). International Human Rights Law (3rd ed.). Oxford University Press.

Harris, D., O'Boyle, M., Bates, E., & Buckley, C. (2018). Law of the European Convention on Human Rights (4th ed.). Oxford University Press.

Khaleghi, A. (2023). Criminal Procedure (New edition ed., Vol. 1). Shahr-e Danesh.

Medina Quiroga, C. (2005). The Battle of Human Rights: Gross, Systematic Violations and the Inter-American System. Martinus Nijhoff Publishers.

Mirmohammad Sadeghi, H. (2022). International Criminal Law. Mizan.

Mowbray, A. (2004). The Development of Positive Obligations under the European Convention on Human Rights. Hart Publishing.

Murray, R., Steinerte, E., Evans, M., & Hallo de Wolf, A. (2011). The Optional Protocol to the UN Convention against Torture. Oxford University Press.

Nowak, M., & McArthur, E. (2008). The United Nations Convention against Torture: A Commentary. Oxford University Press.

Pasqualucci, J. M. (2013). The Practice and Procedure of the Inter-American Court of Human Rights (2nd ed.). Cambridge University Press.

Ranjbarian, A. (2005). The Status of the Rule Prohibiting Torture in Contemporary International Law. Private Law Studies(70).

Rezaei, E. (2021). Examining the Prohibition of Torture in International Law and Islamic Jurisprudence. Biannual Journal of Jurisprudential and Doctrinal Findings, 1(2).

Rodley, N. S., & Pollard, M. (2009). The Treatment of Prisoners under International Law (3rd ed.). Oxford University Press.

Schabas, W. A. (2020). The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute (2nd ed.). Oxford University Press.

Ziaei Bigdeli, M. R. (2022). Public International Law. Ganj-e Danesh.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

فیض آبادی ا. . ., & مومنی راد ا. (1405). از ممنوعیت مطلق تا تعهدات مثبت؛ تحول مفهوم پیشگیری از شکنجه در رویه نهادهای بین المللی. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست, 8(4), 1-23. https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/955