بررسی تطبیقی مسؤلیت ناشی از اخذ بالسوم در فقه و حقوق ایران

حمید  وفائی; هرمز   اسدی کوهباد; مهدی  زمانی

doi:10.61838/csjlp.6.3.16

نویسندگان

حمید وفائی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز،دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-6357-3602
هرمز اسدی کوهباد دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0001-6439-5302
مهدی زمانی استادیار ،گروه ادبیات عرب، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-1886-1824

DOI::

https://doi.org/10.61838/csjlp.6.3.16

کلمات کلیدی:

بالسوم, ید, ضمان, امانت, قاعده حقوقی, قاعده فقهی

چکیده

هدف از مقاله حاضر بررسی تطبیقی مسؤلیت ناشی از اخذ بالسوم در فقه و حقوق ایران می‏باشد. لفظ اخذ بالسؤم بدون اثبات حکم یا نفی حکمی بکار می‏رود و اصلی ترین شرط یک قاعده حقوقی را در بر ندارد. هرچند نظراتی در فقه و حقوق ید ایشان را ضمانی می‏دانند اما چون اذن ضمنی در آن وجود دارد ید ایشان امانی است منتها با این شرط که یا کالا را بخرد یا آن را برگرداند؛ بنابراین ید ایشان امانی و تعهد به نتیجه در ضمن آن موجود است. اخذ بالسؤم یک قاعده حقوقی است معمولاً قواعد حقوقی و فقهی ادله محکم و انکار ناپذیری در بعد اثباتی وجود دارد، ولی در بحث اخذ بالسؤم این گونه نیست و موضوع دستخوش اختلاف نظرهای زیادی در مبنا شده است، ولی بر فرض اثبات اخذ بالسؤم به عنوان یک موضوع کلی نتیجه هر چه باشد با توجه به تعاریف حقوقدانان و فقها می‏تواند یک قاعده فقهی یا حقوقی باشد؛ بنابراین اختلاف نظرها در ادله اثبات اخذ بالسؤم، مانع قاعده بودن آن نیست.