سیاست جنایی در قبال جرایم علیه حریم خصوصی سایبری: ارزیابی تطبیقی کارآمدی مقررات ایران و افغانستان

محمد عارف  رضایی; عباس تدین; مهدی  اسماعیلی

نویسندگان

محمد عارف رضایی دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-5837-8642
عباس تدین گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-5837-8642
مهدی اسماعیلی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-5837-8642

کلمات کلیدی:

سیاست جنایی, حریم خصوصی سایبری, جرایم رایانه‌ای, کارآمدی قانون, حقوق تطبیقی, ایران, افغانستان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تطبیقی کارآمدی سیاست جنایی ایران و افغانستان در مقابله با جرایم علیه حریم خصوصی در فضای سایبری انجام شده است. سیاست جنایی به‌عنوان مجموعه راهبردهای دولت در پیشگیری، جرم‌انگاری، و واکنش به پدیده مجرمانه، در این پژوهش از ابعاد تقنینی، قضایی، و اجرایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد مطالعه تطبیقی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که سیاست جنایی هر دو کشور در این حوزه، به دلیل فقدان انسجام تقنینی، ضعف ظرفیت اجرایی، و غلبه رویکرد سرکوب‌گرانه بر رویکرد پیشگیرانه، از کارآمدی کافی برخوردار نیست. ایران با داشتن چارچوب تقنینی نسبتاً توسعه‌یافته‌تر، اما با چالش‌های اجرایی جدی مواجه است. افغانستان در مرحله توسعه زیرساخت‌های اولیه سیاست جنایی سایبری قرار دارد. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که هر دو کشور به سمت «سیاست جنایی یکپارچه» که ترکیبی از اقدامات تقنینی، اجرایی، پیشگیرانه، و حمایتی است حرکت کنند و از پشتوانه فقهی-اسلامی به‌عنوان اهرم مشروعیت‌ساز بهره گیرند.

مراجع

Abbasi, M. J. (2020). Cybercrimes and Privacy in Iranian Law. Mizan Publications.

Alizadeh, A. (2018). Iranian Criminal Policy toward Privacy Violations in Cyberspace.

Bagherinejad, Z. (2020). A Jurisprudential Examination of Privacy in the Digital Age. Quarterly Journal of Jurisprudence and Principles, 53(1), 1-30.

Bentham, J. (1789). An Introduction to the Principles of Morals and Legislation. Payne.

Clough, J. (2015). Principles of Cybercrime (2nd ed.). Cambridge University Press.

Delmas-Marty, M. (1986). Le flou du droit. PUF.

Farahmand, S. (2021). Challenges of Implementing the Computer Crimes Law in Iran. Legal Critique Quarterly, 4(1), 55-78.

Hosseini, M. (2021). Crimes against Privacy in Cyberspace. Jangal Publications.

Kariminia, M. (2019). Jurisprudential Foundations of Privacy and Its Position in the Constitution of Iran. Islamic Studies Quarterly, 71(1), 11-40.

Lappi-Seppälä, T. (2011). Explaining Imprisonment in Europe. European Journal of Criminology, 8(4), 303-328.

Mohseni, F. (2019). Cybersecurity and Criminal Law. Mizan Publishing.

Mousavi, Z. (2020). Criminal Liability in Unauthorized Disclosure of Private Information on the Internet. Journal of the Faculty of Law, University of Tehran, 50(2), 100-125.

Nissenbaum, H. (2010). Privacy in Context. Stanford University Press.

Rezaeipour, N. (2021). A Comparative Analysis of Iranian Computer Crime Laws and the Budapest Convention. Judiciary Law Journal, 85(116), 23-54.

Saberi, F. (2019). Legal Analysis of Disclosure of Personal Information on Social Networks. Criminal Law Research Quarterly, 8(2), 123-146.

Salehi, M. (2022). A Comparative Study of Criminal Protection of Privacy in Iranian and American Law. Quarterly Journal of Criminal Law and Criminology, 9(1), 79-105.

Solove, D. J. (2008). Understanding Privacy. Harvard University Press.

Unodc. (2013). Comprehensive Study on Cybercrime.

Wall, D. S. (2007). Cybercrime: The Transformation of Crime in the Information Age. Polity.

Zweigert, K., & Kötz, H. (1998). Introduction to Comparative Law (3rd ed.). Oxford University Press.