موانع تحقق سیاستهای عدالت و برابری اجتماعی در افغانستان (۱۳۸۳–۱۴۰۰)
کلمات کلیدی:
عدالت اجتماعی, برابری, افغانستان, نهادگرایی تاریخی, رالز, فریزر, سیاستگذاری عمومیچکیده
در دو دهه پس از تصویب قانون اساسی ۱۳۸۲، دولت افغانستان مجموعهای از اسناد، برنامهها و سیاستهای عدالتمحور را در حوزههای توسعه اجتماعی، کاهش فقر، مبارزه با تبعیض و توزیع عادلانه منابع تدوین و اجرا نمود. با این حال، تحقق عملی عدالت و برابری اجتماعی با موانع ساختاری، نهادی و فرهنگی گستردهای مواجه شد. این مقاله با بهرهگیری از چارچوب نظری ترکیبی شامل نظریه عدالت جان رالز، نظریه عدالت سهبُعدی نانسی فریزر و رهیافت نهادگرایی تاریخی، به تحلیل موانع اجرای سیاستهای عدالت اجتماعی در افغانستان طی سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۰ میپردازد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون مصاحبههای نیمهساختاریافته با استادان دانشگاه، کارمندان دولتی و فعالان جامعه مدنی است که با استفاده از نرمافزار مکس کیودا کدگذاری و تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد که ضعف ظرفیت نهادی دولت، تمرکز قدرت و فساد اداری، ناکارآمدی نظام توزیع منابع، اجرای گزینشی قانون، ضعف نهادهای نظارتی و نقش پررنگ شبکههای قومی و هویتی از مهمترین موانع تحقق عدالت اجتماعی بودهاند. این عوامل بهصورت درهمتنیده و تقویتکننده یکدیگر عمل کرده و مانع نهادینهشدن عدالت در ساختار حکمرانی افغانستان شدهاند. مقاله نتیجه میگیرد که تحقق عدالت اجتماعی مستلزم اصلاحات نهادی عمیق، تقویت حاکمیت قانون، بازطراحی سازوکارهای توزیع منابع و ایجاد چارچوبی فراگیر برای مدیریت تنوع هویتی است.
مراجع
Abbaszadegan, S. M. (2015). Administrative Corruption. Office of Cultural Research Publications.
Ansari Kargar, A., & Hosain, B. A. (2023). Examining the Impact of Ethnicity on Afghanistan's Political Structure through the Lens of John Rawls's Political Liberalism, 2001-2022. Baharestan Social Sciences Scientific-Research Quarterly, 1(2).
Basirinia, A., & Ghanizadeh, S. (2022). Examining the Political, Social, Economic, and Cultural Barriers to Women's Political Presence in Afghanistan Using Structural Equation Modeling. Subcontinent Studies, 14(42), 93-120.
Fakouri, M. A. (2022). The Role of Bureaucracy in the Emergence of Administrative Corruption in Afghanistan and Iran. Quarterly Journal of Islamic Jurisprudence Studies and Foundations of Law, 16(45), 167-197.
Fraser, N. (2010). Scales of Justice: Reimagining Political Space in a Globalizing World. Columbia University.
Ghaffarinasab, E., Pouya, M. S., Ghaseminejad, M. A., & Masavat, S. E. (2018). Ethnic Identity and National Identity in Afghanistan. Journal of Sociology of the Islamic World, 6(2), 59-86.
Hadian, H. (2009). Structural Weakness of State-Nation Building in Afghanistan. Rahbord Quarterly, 18(51), 133-152.
Hasani, R., & Adel, G. S. (2019). Combating Administrative Corruption. Ministry of Higher Education.
North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge University Press.
Rawls, J. (2013). Justice as Fairness (E. Sabeti, Trans.). Qoqnoos Publications.
Rawls, J. (2014). A Theory of Justice (M. Nouri, Trans.). Nashr-e Markaz.
Rezaei, A. Factors of Power Distribution in Afghanistan's Administrative System.
Sajjadi, A. Q. (2024). Political and Administrative Corruption in Afghanistan: Causes and Strategies for Combating It. Scientific-Research Quarterly of Political and International Studies, Khatam al-Nabieen University, 1(3), 27-52.
Sharan, T. (2017). The Network State: Power and Wealth Relations in Afghanistan after 2001 (H. Rezaei, Trans.). Wazheh Publishing.
Simbar, R., & Khavar, A. (2022). A Comparative Study of Women's Political-Social Rights under the Government of the Islamic Republic of Afghanistan and the Islamic Emirate of Afghanistan. Legal Encyclopedias Quarterly, 5(16), 145-168.
Undp. (2019). Human Development Report 2019.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Kambakhsh Nikoui, Mohammad Tohidfam, Alireza Soltani (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
